АҚШ президенті Дональд Трамп Гренландияны өз бақылауына алу ниетінен бас тартпай отыр және мұны аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және Ресей мен Қытайдың ықпалын тежеумен түсіндіреді. Әлемдегі ең үлкен аралды сатып алу туралы пікірталас жаңа деңгейге көтерілді: Вашингтон Копенгаген мен Гренландия халқын саяси қысыммен ғана емес, сонымен қатар орасан зор қаржылық ұсыныстармен баурап алғысы келеді.
Гренландияның бағасы: миллиардтан триллионға дейін
Трамп қазірдің өзінде мемлекеттік хатшы Марко Рубиоға аралды сатып алу бойынша ресми ұсыныс әзірлеуді тапсырды. Сонымен, бұл мұздықтар өлкесі қанша тұрады?
- Тарихи салыстыру: 1803 жылы Луизиана 15 миллион долларға, ал 1867 жылы Аляска 7,2 миллион долларға сатып алынды. Бүгінгі Гренландияға шамамен 700 миллиард доллар қажет болады деп болжануда.
- Ресурстық әлеует: "American Action Forum" сарапшылары аралдың табиғи байлығы мен жылжымайтын мүлік ретіндегі құндылығын ескере отырып, оның бағасын бірнеше триллион долларға бағалап отыр.
- 4,4 триллион қазына: 2025 жылға арналған зерттеулер көрсеткендей, аралдағы пайдалы қазбалар мен энергия ресурстарының жалпы құны 4,4 триллион доллардан асады.
АҚШ сатып алуға қауқарлы ма?
Қаржылық тұрғыдан АҚШ үшін бұл үлкен проблема емес. Жылдық қорғаныс бюджеті 850 миллиард долларды, ал жалпы ішкі өнімі 31 триллион долларды құрайтын мемлекет үшін бірнеше ондаған миллиард долларлық келісім бюджетке салмақ салмайды. Алайда, мәселенің құқықтық және саяси жағы өте күрделі:
- Егемендік: Гренландия Дания құрамындағы автономиялық аумақ және оның тұрғындарының келісімінсіз ешқандай сауда жасалмайды.
- Тұрғындардың қарсылығы: Жергілікті тұрғындарға АҚШ-қа кіру үшін 100 мың долларға дейін ақша уәде етілгені туралы хабарларға қарамастан, гренландиялықтардың көпшілігі бұған мүлдем қарсы. Олар отар болуды емес, түпкілікті тәуелсіздікті қалайды.
Вашингтонға бұл арал не үшін қажет?
Гренландия қойнауы заманауи технологиялар мен "жасыл" энергетика үшін өмірлік қажетті сирек кездесетін ресурстарға бай:
- Аккумуляторлар үшін: Графит пен никель кен орындары электромобиль өндірісінде стратегиялық маңызға ие.
- Қорғаныс және электроника: Сирек кездесетін жер элементтері жоғары технологиялық қарулар мен жел турбиналары үшін қажет.
- Металдар: Алтын, мыс, темір рудасы және цинк кендері жағалауда кең таралған.
Гренландияның геологиялық құрылымы өте көне, онда Еуропа мен Солтүстік Американың экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ететін минералдар спектрі өте кең. Алайда, өте суық климат пен инфрақұрылымның болмауы бұл байлықтарды өндіруді қиындатады.
Қорытынды ретінде
Дональд Трамптың Гренландияға қатысты амбициялары тек жер аумағын кеңейтуге ғана емес, болашақтың технологияларына бақылау орнатуға бағытталған. Бірақ ХХІ ғасырда аумақтарды сатып алу тәжірибесі күрделі ғана емес, сонымен қатар халықаралық қауымдастық тарапынан отарлау ретінде қабылдануы мүмкін.
Сіздің ойыңызша, Дания мен Гренландия халқы өз аумағын АҚШ-қа триллиондаған доллар инвестицияға бере ала ма?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
