Сирияның өтпелі үкіметі мен күрд әскери құрылымдары арасындағы шиеленістің орнын маңызды саяси келісім басты. Ел армиясы Алеппоның шығысындағы стратегиялық аумақтарды бақылауға алғанда, президент Ахмад аш-Шар'а күрд халқының құқықтарын ресми түрде мойындайтын тарихи жарлыққа қол қойды.
Әскери бақылау және әскерлердің шегінуі
Сирия үкімет әскері Алеппо қаласынан 50 шақырым қашықтықта орналасқан Дейр-Хафир қаласы үстінен толық әскери бақылау орнатты. Соңғы жылдары бұл аумақты қорғап келген "Сирия демократиялық күштері" (СДК) Ефрат өзенінің шығыс жағалауына шегінгенін жариялады.
- АҚШ делдалдығы: Күрд күштерінің шегінуі АҚШ өкілдерімен жүргізілген келіссөздерден кейін жүзеге асырылды. SDK басшысы Мазлум Абди бұл шешімді "достас елдер мен делдалдардың үндеулеріне жауап" деп атады.
- Қауіпсіздік шаралары: Қазір аумақ минадан тазартылуда. Осыған байланысты 4 мыңға жуық тұрғын уақытша қауіпсіз жерге көшірілді.
Тарихи жарлық: Курд тілі және Наурыз мерекесі
Президент Ахмад аш-Шар'а Сирия тарихында бұрын-соңды болмаған шешімдер қабылдады. 1946 жылы ел тәуелсіздік алғалы бері алғаш рет күрд халқының мәртебесі ресми түрде көтерілді:
- Тіл мәртебесі: Күрд тілі Сирияда мемлекеттік тіл мәртебесін алды.
- Ұлттық мереке: Күрдтердің жаңа жылы - Наурыз мейрамы жалпымемлекеттік мереке ретінде жарияланды.
- Әділдікті қалпына келтіру: Жарлықта күрдтер Сирияның "бөлінбес бөлігі" екені және бұрынғы режимдер кезіндегі көпжылдық езгі аяқталғаны айтылды.
Болашақтағы мәселелер мен мұнай қорлары
Тіл мен мереке мәселесі шешілгенімен, күрд басшылығы мұны тек "бірінші қадам" деп санайды. Олар бұл жеңілдіктердің уақытша жарлық емес, жаңа конституцияда бекітілуін талап етіп отыр.
- Экономикалық фактор: Сирияның солтүстік-шығыс аймақтары мұнай қорларына бай, ондағы бақылау мәселесі әлі де күн тәртібінде тұр.
- Армияға интеграция: 2025 жылдың март айында қол қойылған келісімге сәйкес, күрд құрылымдары Сирия мемлекеттік армиясының құрамына кіруі керек еді. Бірақ арада бір жыл өтсе де, бұл процесс баяу жүріп жатыр және тараптар бір-бірін келісімді бұзды деп айыптайды.
Сарапшылардың пікірінше, әш-Шар'аның бұл "саяси жорығы" елдің тұтастығын сақтап қалу және көпжылдық ішкі қақтығыстарды тоқтату жолындағы маңызды стратегиялық қадам болып табылады.
Сіздің ойыңызша, күрд тіліне мемлекеттік мәртебе беру Сириядағы көпжылдық ішкі қақтығыстарға түпкілікті нүкте қоя ала ма?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
