Давостағы Дүниежүзілік экономикалық форумда Канаданың жаңа Премьер-Министрі Марк Карни әлемдік қауымдастықты дүр сілкіндірген өткір және мазмұнды сөз сөйледі. Өткен жылдың көктемінде үкімет басына келген тәжірибелі экономист халықаралық қатынастардағы "ескі өтіріктің" пердесін ашты. Оның пікірінше, бүгінде әлем жай ғана өтпелі кезеңде емес, жүйелі үзіліс кезеңінде өмір сүруде.
Әлсіздердің күші және витринадағы "жалған жазулар"
Карни өз сөзінде әйгілі философ Вацлав Гавелдің "Әлсіздердің күші" еңбегіне тоқталып, қазіргі геосаясатты көкөніс сатушының әңгімесіне ұқсатты.
- Рәсімдер иірімі: Бұрын адамдар тыныш өмір сүру және проблемалардан қашу үшін өздері сенбеген ұрандарды витриналарына іліп жүретін.
- Шындық уақыты: "Бүгін мемлекеттер мен компаниялар өз витриналарынан сол жалған жазбаларды алып тастайтын уақыт келді," - деді Карни.
- ЕКІЖАҚТЫ СТАНДАРТТАР: ондаған жылдар бойы "ережеге негізделген тәртіп" туралы әңгімелер шын мәнінде ең мықтылар өздерін ережелерден босатқан жалған жүйе болды.
Интеграция қаруға айналған "үзілістер" кезеңі
Канада басшысы соңғы жиырма жылдағы қаржылық және энергетикалық дағдарыстар жаһандық тәуелділіктің қауіптерін әшкерелегенін атап өтті. Оның айтуынша, ірі державалар енді интеграцияны басқаларды бағындыру құралына айналдырды:
- Экономикалық қысым: баждар мен жеткізу тізбегі енді ынтымақтастық емес, мәжбүрлеу құралы.
- Қорған салу: Халықаралық институттар (БҰҰ, ДСҰ) қауіп-қатерге ұшыраған кезде, әр мемлекет жеке "қорған" салудан гөрі ұжымдық тұрақтылыққа инвестиция салу арзанырақ болады.
Канаданың жаңа стратегиялық позициясы
Марк Карни Канада ескі болжамдардан бас тартып, енді "құндылықтардың күшіне ғана емес, күшінің құндылығына" сүйенетінін айтты.
- Әскери және экономикалық қуат: Ел қорғаныс шығындарын арттырып, Еуропалық қорғаныс сатып алу жүйесіне (SAFE) қосылды.
- Арктика және Гренландия: Канада Арктика егемендігі мәселесінде Даниямен ынтымақтасатынын білдіріп, Гренландияға салынған баж салығына үзілді-кесілді қарсы болды.
- Энергетикалық супермемлекет: Канада өзінің орасан зор минералды қорлары мен қаржылық әлеуетін пайдаланып, жаңа шындықпен жұмыс істей бастады.
"Мәзірде болмау үшін үстелдің айналасында болу керек"
Карни орташа державаларды (Канада, Өзбекстан және басқалар) бірігуге шақырды. Оның пікірінше, орта күштер бірлесіп әрекет етпесе, ірі гегемондармен екіжақты келіссөздерде әрқашан әлсіз тарап болып қала береді.
"Ностальгия - бұл стратегия емес. Біз ескі тәртіптің қайта оралуын күтпей, шынайы ынтымақтастықты орнатуымыз керек," - деп түйіндеді Канада Премьер-Министрі. Оның сөзі Давоста "жаңа әлемдік тәртіп" туралы ең батыл мәлімдемелердің бірі ретінде қабылданды.
Сіздің ойыңызша, әлемдегі "орташа күштер" ірі гегемондардың экономикалық қысымына қарсы біріге ала ма?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
