Таяу Шығыстағы жағдай одан сайын шиеленісті, қауіпті және белгісіз сипатқа ие болды. 28 февральда Иран АҚШ пен Израиль тарапынан Иран аумағына бағытталған біріккен соққыларға жауап ретінде Израильге ондаған зымыран ұшырғаны туралы ақпарат тарады. Израиль қорғаныс армиясы - САХАЛ да Иран аумағынан Израиль бағытына зымыран ұшырылғанын мәлімдеді. Сонымен қатар, Израильдің әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйелері іске қосылғаны, қауіпті жою үшін төтенше шаралар қабылданғаны айтылды. Reuters агенттігі мен басқа да халықаралық ақпарат көздері Иран тарапынан Израильге зымыран жіберілгенін растайды.
Бұл хабардан кейін Израильде әуе дабылы жарияланып, тұрғындарға баспаналарда қалу ұсынылды. Сиреналар елдің әртүрлі нүктелерінде естілгені, аспанда әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйелері белсенді жұмыс істегені туралы хабарланды. Бұл жай ғана саяси қақтығыс емес, тікелей әскери қарсы жауап кезеңі басталғанын білдірді.
Фото: REUTERS/Rami Shlush
Өз кезегінде, Иран Ислам революциясы қорғаушылар корпусы бұл соққыларды Иранға қарсы шабуылдарға жауап ретінде сипаттады. Иран тарапы мұны "бірінші толқын" ретінде көрсетіп, қажет болған жағдайда жауап шаралары жалғасуы мүмкін екенін айтты. Al Jazeera-ның тікелей эфирінде де Иранның зымырандар мен дрондар арқылы кең ауқымды қарсы шабуыл бастағаны айтылды.
Жағдай Израильмен ғана шектелмеді. Кейбір мәліметтерге қарағанда, Иранның соққылары Катар, Бахрейн, БАӘ және басқа да шығанақ елдері маңындағы АҚШ әскери нысандарына да бағытталған. Атап айтқанда, Reuters, The Guardian және басқа да ақпарат көздері Катардағы Әл-Удейд әуе базасының айналасында әуе қорғаныс жүйелері іске қосылғанын, Бахрейнде жарылыс дыбыстары естілгенін, Абу-Дабиде де қатты дыбыстар тіркелгенін жазды. Бұл енді қақтығыс тек екі ел арасындағы ғана емес, бүкіл аймақтың қауіпсіздігіне тікелей әсер ететінін көрсетеді.
Бахрейн тарапынан таратылған алғашқы ақпараттарда Манама қаласындағы АҚШ-тың Бесінші флотына байланысты қызмет көрсету нүктелері зымыран қаупіне ұшырағаны айтылды. Сонымен қатар, интернетте ықтимал соққыларды көрсететін видеолар да тарала бастады. Мұндай кадрлар әрдайым толық расталған дереккөз бола бермейді, бірақ олар аймақтағы алаңдаушылықтың қаншалықты шиеленіскенін тағы бір рет көрсетеді.
Иран тарапынан жасалған мәлімдемелер одан да қатты естілді. Кейбір ирандық шенеуніктер АҚШ пен Израильдің Таяу Шығыстағы "барлық нысандары мен мүдделері" Иран үшін заңды нысанаға айналғанын айтты. Олардың айтуынша, бұл енді қысқа және шектеулі жауап емес, уақытпен байланысты емес, біртіндеп күшеюі мүмкін кешенді қарсы әрекет. Мұндай мәлімдемелер аймақтағы қауіпті одан әрі арттырады, өйткені ол әскери іс-қимылдардың жалғасу ықтималдығын күшейтеді.
Бұған дейін АҚШ пен Израильдің Иран аумағына біріккен соққылар жасағаны халықаралық дереккөздер тарапынан кеңінен жарияланды. Reuters мәліметінше, бұл операция Иранның әскери және саяси басшылығына, зымыран мүмкіндіктеріне және ядролық бағдарламамен байланысты инфрақұрылымға қысым жасау мақсатында жүзеге асырылған. Израиль қорғаныс министрі мұны "профилактикалық соққы" деп сипаттады, ал АҚШ президенті Дональд Трамп "кең ауқымды соғыс қимылдары" басталғанын айтты.
Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху да халыққа үндеу жасап, бірлескен операцияны Ираннан келетін қауіпті жоюға бағытталған әрекет ретінде көрсетті. АҚШ Қорғаныс министрлігі өз тәжірибесі үшін "Epic Fury" атауын қолданғаны туралы бірнеше сенімді дереккөздер хабарлайды. Сонымен қатар, Израиль тарапы өз операциясын жеке атаумен атағаны туралы да ақпарат бар.
Мәтінде айтылған тағы бір маңызды фон - 2025 жылғы ұқсас шиеленісті қақтығыс. Халықаралық дереккөздер Израиль мен Иран арасында 2025 жылы да ауыр әскери эскалация болғанын, ол 12 күндік соғысқа айналғанын еске салады. Демек, бүгінгі оқиғалар бір күндік қақтығыс емес, соңғы жылдары жинақталған қарама-қайшылықтың жаңа, одан да қауіпті жалғасы.
Трамптың Иран халқына үндеуі, режимнің ауысуына сілтеме жасаған мәлімдемелері және соғысты қысқа мерзімде аяқтау туралы сөздері де ақпарат алаңында үлкен шу тудырды. Алайда, мұндай жоспарлар мен мерзімдер туралы барлық мәлімдемелер әзірге жылдам өзгеріп жатқан жағдайда айтылуда, сондықтан олардың әрқайсысына мұқият қарау керек. Әзірге ең айқын көрініс - Таяу Шығыс тағы да үлкен әскери сынақ алдында тұр және бұл жанжалдың жақын сағаттарда қай бағытта дамитыны бүкіл әлемнің назарында болады.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
