Иран төңірегіндегі шиеленісті жағдай одан да нәзік кезеңге өткен тұста, елдегі жоғарғы биліктің тағдырына қатысты жаңа ақпараттар үлкен талқыға түсті. DW дереккөздеріне сүйеніп тараған ақпаратқа қарағанда, өлтірілген Али Хаминаидің ұлы Муджтаба Хаминаи Иранның жаңа жоғарғы басшысы болып сайланған болуы мүмкін. Бұл шешімді шиит дінбасыларының жоғарғы қабатын білдіретін 88 мүшеден тұратын "Сарапшылар кеңесі" қабылдағаны айтылады. Алайда, ең маңыздысы, бұл хабар Иран ресмилері мен мемлекеттік БАҚ тарапынан әлі ресми түрде расталмады.
Таратылған ақпаратта Муджтаба Хомейниді сайлау туралы шешім Ислам революциясы қорғаушылар корпусының қысымымен қабылданғаны да айтылады. Бұл мәлімдеме, әрине, хабардың саяси салмағын арттыра түседі. Өйткені, егер бұл рас болса, Ирандағы билік ауысуы тек діни-саяси үдеріс қана емес, сонымен қатар қауіпсіздік құрылымдарының ықпалымен өтіп жатқан өте нәзік қайта бөлу ретінде де бағалануы мүмкін. Бірақ бұл аспект әлі де тәуелсіз және ресми түрде бекітілмеген, сондықтан оған мұқият қараған дұрыс.
Әли Хаманайдың қазасынан кейін Иранда уақытша басқару мәселесі де өзекті бола бастады. Ашық дереккөздер мен талдауларда қазір елде өтпелі кезеңде бірнеше жоғары лауазымды тұлғалардың қатысуымен уақытша механизм басқарылады деген ақпарат бар. Сондықтан жаңа жоғарғы басшы мәселесі Иран үшін символдық қана емес, бүкіл мемлекеттік жүйенің тұрақтылығына әсер ететін шешуші мәселеге айналды.
Айта кетейік, Иранда жоғары басшы лауазымы елдегі ең жоғары және ең ықпалды саяси-діни мәртебе саналады. Бұл лауазымға тағайындау құзыреті "Сарапшылар кеңесі" деп аталатын органның қолында болып, ол 88 мүшеден тұрады. Бұл құрылым әр сегіз жыл сайын сайланады және дәл осы орган елдің ең жоғары басшысын анықтайды. Осы тұрғыдан алғанда, егер Муджтаба Хаманай туралы хабар расталса, бұл Иран тарихындағы ең даулы және ең шулы билік алмасуларының бірі болуы мүмкін.
Бұл ретте елдің өзіндегі жағдай да өте ауыр. 28 февральдан бері АҚШ пен Израильдің Иран аумағына жасаған соққылары, одан кейінгі жауап шабуылдар мен басшылыққа бағытталған соққылар салдарынан ел ішінде де, аймақта да қысым күрт күшейді. Reuters 1 наурызда Иранның мемлекеттік БАҚ-тары Әли Хаминаидің қайтыс болғаны туралы хабарлағанын жазған еді. Демек, қазіргі билік мәселесі жай ғана саяси ауыс-түйіс емес, соғыс жағдайында өтіп жатқан төтенше үдеріс.
Қысқасы, Муджтаба Хаминайдың жоғарғы басшы болып сайланғаны туралы хабардың үлкен саяси мәні бар. Бірақ әзірге оларды толығымен расталған факт ретінде емес, күшті және маңызды, бірақ ресми растауды күтетін ақпарат ретінде қабылдаған дұрыс. Егер бұл хабар расталса, Ирандағы билік жүйесі жаңа деңгейге көтеріледі. Егер расталмаса, ел ішіндегі мұрагерлік мәселесі әлі де ашық қалғанын білдіреді. Әзірге бір нәрсе анық: Тегерандағы билік үшін күрес енді бүкіл әлемнің назарында.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
