АҚШ президенті Дональд Трамп Иран ұсынған қақтығысты реттеу жөніндегі ұсыныстарды соңына дейін оқымағанын мәлімдеді. Ол 11 мамырда журналистермен әңгімесінде Тегеран жіберген құжаттарға уақыт жұмсағысы келмейтінін ашық айтты.
«Мен оларды соңына дейін оқыған да жоқпын. Уақытымды оқуға жұмсамауды жөн көрдім», — деді Трамп.
Сонымен қатар, АҚШ басшысы Иранның ұсыныстарын өте қатаң бағалады. Ол бұл құжаттарды «қоқыс үйіндісі» деп атап, олардың Вашингтон үшін қабылдауға келмейтінін білдірді.
Трамптың айтуынша, қазіргі атысты тоқтату режимі өте тұрақсыз күйде. Ол жағдайды ауыр науқастың жағдайымен салыстырып, оның сақталып қалу ықтималдығы өте төмен екенін атап өтті.
«Дәрігер кіріп, сізге қымбат адамның аман қалу ықтималдығы шамамен 1 пайыз екенін айтады», — деп сипаттады жағдайды АҚШ президенті.
Соған қарамастан, Трамп Иран бойынша «әлемдегі ең үздік жоспарға» ие екенін айтты. Алайда ол бұл жоспардың егжей-тегжейін ашпады. Бұл Вашингтон мен Тегеран арасындағы келіссөздер төңірегіндегі белгісіздікті одан әрі күшейтіп отыр.
Бір күн бұрын да Трамп Иранның соғысты тоқтату жөніндегі америкалық ұсынысқа берген жауабын қабылдамай, оны «мүлдем орынсыз» деп атаған еді. Мәліметтерге қарағанда, Иран өз ұсыныстарын Пәкістан делдалдары арқылы АҚШ тарапына жеткізген.
Тегеран өз талаптарында өтемақы төлеу, Ормуз бұғазына толық бақылау орнату, санкцияларды алып тастау және мұздатылған активтерді қайтару мәселелерін алға тартқан. Бұл талаптардың Вашингтон тарапынан қатаң қабылданғаны байқалады.
Тараптар арасындағы негізгі келіспеушіліктер бірнеше ірі мәселелер төңірегінде өрбуде. Олардың ішіндегі ең маңыздылары — Иранның ядролық бағдарламасы, уранды байыту процесі, жоғары деңгейде байытылған материалдар қоры, ядролық нысандарды бөлшектеу, Ормуз бұғазындағы кемелер қатынасының қауіпсіздігі және жалпы бітімгершілік форматы болып табылады.
АҚШ Ормуз бұғазының тез ашылуын, кемелер қозғалысының қауіпсіздігін қамтамасыз етуді және Иранның ядролық қару жасамауы бойынша қатаң кепілдіктер берілуін талап етуде. Иран болса, бұл мәселелерді жеке келіссөздер арқылы шешуді, санкцияларды жеңілдетуді және өз мүдделерін ескеруді қалайды.
Қазіргі жағдайда екі тараптың ұстанымы бір-бірінен әлдеқайда алыс көрінеді. Трамптың қатаң мәлімдемелері дипломатиялық процесті одан әрі күрделендіруі мүмкін. Өйткені келіссөз үстеліне оралу үшін тек құжат емес, саяси ерік-жігер де қажет.
Қысқасы, Иран ұсыныс жіберді, ал Трамп оны оқымастан дерлік қабылдамады. Ормуз, ядролық бағдарлама және санкциялар бойынша келіспеушіліктер сақталып отыр. Бұл аймақтағы жағдайдың әлі де өте нәзік және жарылуға дайын күйде екенін көрсетеді.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
