Әлемдік қауымдастық пен халықаралық саясат алаңындағы ең ауыр нүкте болып қала беретін Таяу Шығыс жерінен соңғы күндері тағы да алаңдатарлық және күрделі хабарлар келуде. Израиль мен Палестина арасындағы көп жылдық жанжалдар аясында Газа секторындағы жағдай жаңа, одан да өткір сипат алды.
Израиль Премьер-министрі Биньямин Нетаньяху елдің қарулы күштеріне Газа секторының ішіне тереңірек ену және ондағы бақыланатын аумақтардың көлемін айтарлықтай кеңейту бойынша ресми тапсырма бергенін жариялады. 2023 жылғы қанды оқиғалардан кейін басталған және екі жылдан бері жалғасып келе жатқан жойқын соғыстың салдарынан Газа аумағы дерлік қирандыға айналды, қазіргі уақытта оның басым бөлігін Израиль армиясы басқаруда.
Халықаралық бейбіт келісімдерге қарамастан, аймақтағы жағдайдың қайта шиеленісуі мен саяси сахнаның артындағы шынайы мақсаттардың егжей-тегжейін сіздер үшін жан-жақты талдаймыз.
«Сары сызықтың» бұзылуы және Нетаньяхудың амбициялары
2025 жылдың қазан айында АҚШ-тың арағайындығымен екіжақты атысты тоқтату және бітімгершілік туралы маңызды келісімге қол қойылған болатын. Осы құжатқа сәйкес, Израиль әскери бөлімшелері өз бақылау шекарасын белгілейтін арнайы «Сары сызықтың» артына шегінуі тиіс еді. Сол кезде бұл карта Газа секторының жалпы аумағының шамамен 53 пайызын Израильдің иелігінде қалдырған, қалған бөлігі Хамас басқаруында болды.
Алайда, халықаралық бақылаушылар мен беделді «Reuters» басылымының әшкерелеуінше, Израиль тарапы бұл келісімді біржақты түрде бұзды:
Израиль әскерилері «сары сызықты» білдіретін алып бетон блоктарды Хамас бақылауындағы ішкі аумақтарға қарай итеріп қойған. Осы жылдың наурыз айында жарияланған әскери карталар Израильдің шектеулі аймағы Газаның жалпы жерлерінің шамамен 64 пайызын қамтығанын көрсетіп отыр. Нетаньяхудың өзі де көпшілік алдындағы сөздерінде аумақтың 60 пайыздан астамы олардың қолында екенін қайта-қайта айтуда.
Басып алынған Батыс жағалауда ұйымдастырылған саяси конференцияда сөз сөйлеген Премьер-министр залдағы тыңдаушылардың «Аумақтың 100 пайызын иелену керек!» деген айқайларына жауап ретінде өз жоспарларын былайша баяндады:
«Біз қазір аумақтың 60 пайызын бақылап отырмыз. Бұрын 50 еді, міне 60-қа өттік. Бірінші кезектегі мақсат — 70 пайыз. Келіңіздер, алдымен содан бастайық. Біз оларды [Хамасты] жан-жақтан қысып жатырмыз, қалған бөлігімен кейінірек айналысамыз»..
Саяси ойындар: Сайлаулар және назарды бұру маневрі
АҚШ-тың беделді «The New York Times» (NYT) басылымы сарапшыларының пікірінше, Газадағы бұл агрессияның артында жеке саяси мүдделер де жатыр. Ағымдағы жылдың соңында Израильде өте ауыр өтеді деп күтілетін қайта сайлаулар болады және Нетаньяху осы әскери әрекеттер арқылы жергілікті халықтың назарын ішкі мәселелерден бұруға тырысуда.
Израиль үкіметін қандай жағымсыз хабарлар алаңдатуда?
Ливандағы сәтсіздік: Израиль қарулы күштері Ливанның солтүстігінен «Хезболла» тобы тарапынан, әсіресе заманауи дрондар (ұшқышсыз ұшу аппараттары) арқылы ұйымдастырылып жатқан толассыз шабуылдарды тоқтатуда үлкен қиындықтарға тап болуда.
Халықаралық алаңдаушылық: Көптеген израильдіктер АҚШ пен Иран арасында жүргізіліп жатқан жасырын келіссөздер нәтижесінде Израиль мүдделеріне қайшы келетін «жаман келісімге» қол қойылуынан қатты алаңдаулы.
Бітімгершілік көлеңкесіндегі құрбандар және мерекедегі қасірет
Израиль басшылығы Газа, Сирия және Ливанда басып алынған бұл жерлерді өз қауіпсіздігін қамтамасыз ететін «буферлік аймақтар» деп атайды. Алайда палестиналықтар мұны өз жерлерінен толықтай айдап шығару және мәжбүрлі көшіру стратегиясының бір бөлігі деп есептейді.
Ең өкініштісі, АҚШ тарапынан ұсынылған бейбітшілік жоспары мен Израиль әскерлерін алып шығу бойынша келіссөздер тығырыққа тірелген тұста, қарапайым халық қаза табуын жалғастыруда. Денсаулық сақтау органдарының мәліметінше, бітімгершілік жарияланғаннан бері Израиль соққыларының салдарынан 900-ден астам палестиналық көз жұмды.
Жақында, бүкіл мұсылман әлемі ұлық Құрбан айт мерекесін тойлап жатқан, Газа тұрғындары қирандылар мен шатырларда бір дастарқан басында жиналған қасиетті күндері ұйымдастырылған кезекті әуе шабуылының салдарынан кемінде 10 бейбіт тұрғын, соның ішінде 5 жазықсыз бала қаза тапты. Израиль тарапы болса, бұл шабуыл арқылы Хамастың әскери қанатының жоғары лауазымды басшысы жойылғанын мәлімдеуде.
Аймақта бейбітшілік пен тұрақтылық орнауы, жазықсыз адамдардың өлімі тоқтауы бүкіл әлем жұртшылығының ең үлкен тілегі болып қала береді. Біздің парақшамызды бақылауды жалғастырыңыздар, құрметті оқырмандар.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
