Соңғы уақытта Ресей Федерациясының әртүрлі өңірлерінде мұсылман әлемінің өкілдері, танымал дін қайраткерлері мен қоғамдық белсенділердің жаппай ұсталуы туралы суық хабарлар халықаралық қауымдастық пен БАҚ назарына ілікті. Әсіресе, мамыр айының ортасынан бастап күшейген бұл тұтқындаулар толқынының артында елеулі саяси мақсаттар мен қайшылықтар жасырылғаны айтылуда.
Тәуелсіз саясаттанушылар, дінтанушы сарапшылар және тіпті жергілікті Z-блогерлердің пікірінше, бұл қудалау жүйесі негізінде Ресей Мұсылмандары діни басқармасы мен оның беделді басшысы — мүфти Равиль Гайнутдиннің ықпалын шектеуге бағытталған. Әлемге әйгілі «Медуза» басылымы осы жұмбақ әрі күрделі оқиғаның мән-жайын зерттеп шықты.
Аймақтардағы ұстаулар: Діншілдер арасында танымал уағызшылар нысанада
Бір қарағанда бір-біріне мүлдем қатысы жоқтай көрінгенімен, бір уақытта орын алған бұл тұтқындаулардың астарында үлкен жоспар жатқаны байқалады. Соңғы апталарда келесі үш ірі оқиға қоғамды дүр сілкіндірді:
Мордовия оқиғасы: Саранск қаласында Мордовия мүфтиі Раиль Асаинов пара беруге күдіктеліп тұтқындалды. Тергеу органдарының мәлімдеуінше, ол жергілікті университет бағдарламасының басшысына студенттердің емтиханын жеңілдету үшін қаржы ұсынған. Мүфти тез арада босатылғанымен, онымен бірге тұтқындалған бес белсендінің тағдыры әлі күнге дейін белгісіз.
Мәскеудегі оқиға: Елорданың Оңтүстік Бутово ауданындағы мешіт имамы, Карелия өлкесінің бұрынғы мүфтиі Висам Али Бардвил Шереметьево әуежайында полиция қызметкерлеріне бағынбағаны үшін 15 тәулікке қамалды.
Терроризммен айыптау: «Коммерсантъ» басылымының жазуынша, «Мұсылман бауырлар» тыйым салынған ұйымына қатысы бар деп айыпталып, «Солтүстік-батыс мұсылмандар қауымдастығының» бұрынғы басшысы Мұхаммад Хенни, Саратов облысы мүфтиінің орынбасары Нидаль аль-Хих (палестиналық) және ингуш теологы Ахмад Тангиевтер ұсталды.
Сарапшы қорытындысы: Саясаттанушы Ринат Мұхаметовтің айтуынша, ұсталғандар қарапайым адамдар емес, мұсылман жастары арасында үлкен құрметке ие, заманауи тілде уағыз айтатын білімді жандар. Мысалы, Ахмад Тангиев өз елінде экстремизмге қарсы ағартушылық шаралардың белсенді қатысушысы болған.
Күрестің нақты себебі: Равиль Гайнутдин құрылымына жасалған соққы ма?
Талдаушылар мен сарапшылар бұл тұтқындаулар Федералдық қауіпсіздік қызметі (ФҚҚ) тарапынан Ресей Мұсылмандары діни басқармасына қарсы ұйымдастырылып жатқан жүйелі саяси науқан екенін сеніммен айтады.
Мүфтият Ресей басшылығына ресми түрде адалдығын көрсетіп, Украинадағы әскери қимылдар мен жұмылдыруды қолдап келе жатқанына қарамастан, мүфти Равиль Гайнутдин бірқатар маңызды мәселелерде өз тәуелсіз пікірін сақтап қалған еді. Ұзақ жылдар бойы ол Ресейдің Түркия және араб әлемімен байланысын нығайтуда ресми Кремльге өте үлкен көмек көрсетті.
Мүфти Равиль Гайнутдиннің Кремльге ұнамаған ұстанымдары:
Мигранттарды қорғау: Ол Ресейге жұмыс істеуге келген еңбек мигранттарының құқықтарын үнемі қорғап, күштік құрылымдардың қысымын ашық сынаған. Тіпті «Крокус Сити Холлдағы» сұмдық терактіден кейін де ол мигранттарды қорғауды жалғастырды.
Мешіттер тағдыры: Ол мешіттердің бұзылуына қатаң қарсы шығып, жаңа ғибадат үйлерін салуды талап еткен.
Заң жобасына қарсылық: Жақында ол Президент Владимир Путинге жеке хат жолдап, мұсылмандарға мешіттен тыс жерде діни жоралғыларды орындауға тыйым салатын жаңа заң жобасын қабылдамауды сұрады.
«Мұсылман бауырлар» айыптауы қаншалықты негізді?
Сарапшылар имамдардың террористік ұйымдарға қатысы бар деген мәлімдемелерге өте үлкен күмәнмен қарауда. Саясаттанушы Руслан Айсиннің пікірінше, бүгінгі таңда Ресейде тыйым салынған ұйыммен байланыс орнату үшін адамның ақыл-есінен адасуы керек.
Ұсталғандардың басым көпшілігі палестиналық немесе араб ұлтына жататындықтан, қауіпсіздік күштері Таяу Шығыстағы саяси жағдайды (Хамас пен Мұсылман бауырлар байланысын) пайдаланып, оларды халықаралық қолдау жүйелерінен ажыратып тастауға тырысуда.
Тыныштық пен үнсіздік: Келесі кезеңде не күтілуде?
Қызығы сол, Ресей Мүфтилер кеңесі мен Гайнутдин басқаратын басқа да ұйымдар әріптестерінің тұтқындалуына қатысты әзірге үнсіздік сақтауда. Алайда саяси бақылаушылар бұл үдерістер Еділ бойы аймағындағы басқа да діни басқармаларға әсер ететінін болжауда.
Сонымен қатар, бұл жағдайды Ресей Мұсылмандары діни басқармасымен үнемі бәсекелестікте болатын басқа да ірі ұйымдар (мысалы, Талғат Тәжуддин басқаратын Орталық діни басқарма) өз позициясын нығайту жолында пайдаланып қалуы мүмкін.
Әлемдегі және аймақтағы ең маңызды діни-саяси жаңалықтардан хабардар болу үшін бізді бақылауда болыңыздар, құрметті оқырмандар. Парақшамыздан алыстамаңыздар!
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
