«Темір өкпемен» 70 жыл өмір сүрген әйелдің ғұмыры аяқталды

АҚШ-та аты аңызға айналған «темір өкпе» аппаратын пайдаланып келген соңғы пациент Марта Лиллард 78 жасында қайтыс болды. Ол полиомиелитпен ауырғаннан кейін 70 жылдан астам уақыт бойы дәл осы бірегей құрылғының көмегімен өмір сүрген. Заманауи жасанды тыныс алдыру технологиялары кеңінен таралғанына қарамастан, Марта өмірінің соңына дейін өзіне өмір сыйлаған бұл аппараттан бас тартқысы келмеген.

Марта Лиллард 1953 жылы небәрі бес жасында полиомиелитпен ауырғаны белгілі болды. Ол кезде бұл ауру АҚШ-та кең таралып, мыңдаған адамның өміріне зор қауіп төндірген. Инфекция оның тыныс алу жүйесін зақымдап, өздігінен тыныс алу мүмкіндігін дерлік жойған. Осыдан кейін дәрігерлер оның өмірін сақтап қалу үшін «темір өкпе» деп аталатын арнайы аппаратты пайдаланған.

Бұл құрылғы герметикалық жабық металл камерадан тұрады. Оның ішінде пайда болатын теріс қысым өкпені жасанды түрде жұмыс істеуге мәжбүрлейді. Кейін медицина қарқынды дамып, заманауи тыныс алдыру аппараттары пайда болғанымен, Марта Лиллард өзін дәл осы құрылғымен қауіпсіз сезінетінін айтып, оны ауыстырғысы келмеген.

Ол 2021 жылы берген сұхбатында бұл шешімін былай түсіндірген еді:

«Бұл аппарат маған мүлде қажет болмаса екен деп тілеймін. Бірақ кейде оған алғыс айтамын. Өйткені дәл осы машина өмірімді сақтап қалды. Егер ол болмағанда, бүгін тірі болмас едім».

Балалық шағында Марта уақытының басым бөлігін «темір өкпенің» ішінде өткізген. Сондықтан ол мектепке де күніне шамамен бір сағат қана бара алған. Уақыт өте келе жағдайы сәл жақсарып, ұзақ жылдар бойы аппаратты негізінен түнде ұйықтаған кезде ғана пайдаланған.

Алайда өмірінің соңғы жылдарында COVID-19 инфекциясының асқынуы оның денсаулығын қайтадан нашарлатты. Соның салдарынан Марта тәуліктің басым бөлігін қайтадан «темір өкпе» аппаратында өткізуге мәжбүр болған.

Сирек кездесетін медициналық құрылғыны пайдалану түрлі қиындықтар да туғызған. 1990-жылдары аппарат істен шыға бастағанда, Марта өзіне сәйкес келетін басқа құрылғы іздеуге мәжбүр болған. Бірде қатты мұзды боран салдарынан электр қуаты өшіп, тіпті резервтік генератор да істен шыққан. Сол кезде ол өмірін сақтап қалу үшін төтенше қызметтерге жүгінуге мәжбүр болған.

Жақындарының айтуынша, Марта Лиллард COVID-19 асқынуларымен ұзақ күрескеннен кейін 26 маусымда өмірден озған.

Ол ауыр дертпен күрескен адам ретінде ғана емес, қоғамға белсенді қызмет еткен ерікті ретінде де есте қалды. Марта жануарларды қорғау ұйымдарына көмектескен, балалар орталығында жұмыс істеген және сенім телефонында оператор болған. Бұдан бөлек, ол өлең жазып, сурет салып, бір қолмен орындауға болатын фортепиано шығармаларын да жазған.