G‘arb tahlilchilari va qator xalqaro OAVlarda Eron atrofidagi vaziyat yangi yo‘nalishga burilgani haqida keskin baholar paydo bo‘ldi. Ularga ko‘ra, AQSH va Isroil zarbalaridan keyin “rejim tez orada silkindi” degan ssenariy ish bermagan: kutilgan ommaviy g‘alayonlar o‘rniga Tehron xavfsizlik tizimi qattiqlashib, razvedka va kontrrazvedka faoliyati kuchaytirilgan. Reuters va boshqa manbalarda Eron tomoni “Mossad bilan bog‘liq” deb ko‘rsatilayotgan shaxslar ushlangani haqida bildirishlar ham tilga olinadi.
Eng ko‘p muhokama qilingan nuqta — Eronda oliy rahbar Ali Xomanaiy o‘limi haqidagi xabarlar fonida ham davlat mexanizmi to‘xtab qolmagani. Reuters’ning so‘nggi materiallarida (mavjud axborotlarga tayanib) Tehronda vorislik va xavfsizlik masalalari yuzasidan o‘ta yuqori stavkali jarayon kechayotgani, ommaviy tadbirlar ham xavf omillari sabab qayta ko‘rib chiqilayotgani qayd etilgan.
Shu fon ortida Financial Times Tehrondagi manbasiga tayanib, Eronda “oldindan tasdiqlangan strategiya” ishga tushirilgani haqida yozdi. Nashr talqiniga ko‘ra, bu yondashuv AQSH va Isroil bilan to‘qnashuvni faqat ikki davlat doirasida qoldirmasdan, butun Yaqin Sharq maydoniga kengaytirish orqali tashqi bosimni kuchaytirishni ko‘zlaydi.
FT yozishicha, ssenariyda energetika infratuzilmalariga zarbalar va xavfsizlik tavakkali orqali Fors ko‘rfazi mamlakatlaridagi investitsiya muhitiga “sovuq dush” berish logikasi ham bor. Ya’ni xavf oshsa, mintaqadagi iqtisodiy bosimlar kuchayadi, bu esa Vashingtonga nisbatan siyosiy bosimni ham oshirishi mumkin, degan g‘oya ilgari suriladi.
Nashrda yana bir muhim jihat tilga olinadi: rahbariyat va generallar halok bo‘lgan holatda ham ayrim bo‘linmalarning avtonom harakat qilishiga hisoblangan taktik yondashuv. Mazkur fikrga ko‘ra, qaror qabul qilish zanjiri shikastlansa ham, qarshilik “o‘chib qolmasligi” uchun tizim avvaldan moslashtirilgan bo‘lishi mumkin.
Albatta, bunday baholarning barchasi “manbaga tayangan talqin” ekanini unutmaslik kerak. Real maydonda esa har bir qadam yanada xavfliroq eskalatsiyaga olib borishi mumkin — ayniqsa, urush fronti kengaysa, bu nafaqat Eron va Isroil, balki butun mintaqada xavfsizlik va iqtisodiy barqarorlikka zarba bo‘ladi. Reuters ham mojaro kengayib borayotgani, zarbalar intensivlashgani va mintaqada keskinlik oshganini yoritmoqda.
Xulosa bitta: agar FT tasvirlayotgan strategiya haqiqatan ham amalga tushgan bo‘lsa, bu “qisqa urush” emas, uzoqqa cho‘zilishi mumkin bo‘lgan bosim o‘yiniga o‘xshaydi. Bunday paytda har ikki tomon uchun ham eng katta xavf — nazorat chiqib ketishi. Va bunaqa ssenariyda “syurpriz”lar, afsuski, tez tugamaydi.
Manba: topnews.ru
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
