Батыс сарапшылары мен бірқатар халықаралық БАҚ-та Иран төңірегіндегі жағдай жаңа бағытқа бұрылғаны туралы өткір бағалар пайда болды. Олардың айтуынша, АҚШ пен Израиль соққыларынан кейін "режим көп ұзамай шайқалды" деген сценарий іске аспады: күтілген жаппай тәртіпсіздіктердің орнына Тегеранның қауіпсіздік жүйесі қатайып, барлау және контрбарлау қызметі күшейтілді. Reuters агенттігі мен басқа да дереккөздерде Иран тарапы "Моссадпен байланысы бар" деп көрсетілген адамдардың ұсталғаны туралы мәлімдемелер де айтылады.
Ең көп талқыланған мәселе - Иранда жоғары басшы Али Хаменеидің қайтыс болғаны туралы хабарлардың аясында да мемлекеттік механизмнің тоқтамауы. Reuters агенттігінің соңғы материалдарында (қолда бар ақпаратқа сүйеніп) Тегеранда мұрагерлік пен қауіпсіздік мәселелері бойынша өте жоғары ставкалы процесс жүріп жатқаны, бұқаралық іс-шаралар да қауіп факторларына байланысты қайта қаралып жатқаны айтылған.
Осыған байланысты Financial Times Тегерандағы дереккөзіне сілтеме жасап, Иранда "алдын ала бекітілген стратегия" іске қосылғанын жазды. Басылымның түсіндіруінше, бұл тәсіл АҚШ пен Израильмен қақтығысты тек екі ел ауқымында қалдырмай, бүкіл Таяу Шығыс алаңына кеңейту арқылы сыртқы қысымды күшейтуді көздейді.
FT-дің жазуынша, сценарийде энергетикалық инфрақұрылымдарға соққы беру және қауіпсіздік тәуекелі арқылы Парсы шығанағы елдеріндегі инвестициялық ортаға "суық душ" беру логикасы да бар. Яғни қауіп артса, аймақтағы экономикалық қысым күшейеді, бұл Вашингтонға саяси қысымды да күшейтуі мүмкін деген идея алға тартылады.
Басылымда тағы бір маңызды аспект айтылады: басшылық пен генералдар қаза тапқан жағдайда да кейбір бөлімшелердің дербес әрекет етуіне есептелген тактикалық тәсіл. Бұл пікірге сәйкес, шешім қабылдау тізбегі бұзылса да, қарсылық "өшіп қалмауы" үшін жүйе алдын ала бейімделген болуы мүмкін.
Әрине, мұндай бағалардың барлығы "дереккөзге негізделген түсініктеме" екенін ұмытпау керек. Нақты аренада әрбір қадам одан да қауіпті эскалацияға әкелуі мүмкін - әсіресе соғыс майданы кеңейсе, бұл Иран мен Израильге ғана емес, бүкіл аймақтағы қауіпсіздік пен экономикалық тұрақтылыққа соққы болады. Reuters агенттігі де қақтығыстың кеңеюін, соққылардың күшеюін және аймақтағы шиеленістің артуын атап өтті.
Бұдан шығатын қорытынды біреу: егер FT айтып отырған стратегия шынымен жүзеге асса, бұл "қысқа соғыс" емес, ұзаққа созылуы мүмкін қысым ойынына ұқсайды. Мұндай кезде екі жақ үшін де ең үлкен қауіп - бақылаудың жоғалуы. Және мұндай сценарийде "тосынсыйлар," өкінішке орай, тез бітпейді.
Ақпарат көзі: topnews.ru
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
