Yaponiyalik planetologlar va astrofiziklar guruhi ekzoplanetalar atmosferasidagi iqlim mexanizmlarini qayta ko‘rib chiqishga majbur qiladigan yangi modelni taqdim etdi. Ilgari azot kabi inert gazlar iqlimga ta’sir qilmaydigan passiv fon deb hisoblangan bo‘lsa, yangi tadqiqotlar ularning issiqlikni saqlashda faol ishtirok etishini isbotladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Olimlar azotning ikki xil ta’sir mexanizmini aniqladilar: «suyultirish effekti» va «yuklama effekti». Birinchi holatda azot atmosferaning qatlamli tuzilishini o‘zgartirib, suv bug‘ining issiqlik ajratish jarayoniga to‘sqinlik qiladi. Ikkinchi holatda esa azot suv bug‘ining infraqizil nurlanishni ushlab qolish qobiliyatini kuchaytirib, issiqxona effektini yanada jadallashtiradi.
Tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, atmosferadagi karbonat angidrid miqdori bu jarayonlarning qaysi biri ustunlik qilishini belgilaydi. Agar CO2 kam bo‘lsa, azot ma’lum bir nuqtadan so‘ng planetani sovutishi mumkin, ammo CO2 ko‘p bo‘lgan muhitda azot isinish jarayonini to‘xtovsiz kuchaytiradi.
Ushbu kashfiyot James Webb kabi kosmik teleskoplar yordamida olinadigan ma’lumotlarni tahlil qilishda muhim ahamiyat kasb etadi. Endilikda astronomlar ekzoplanetalarning yashashga yaroqliligini baholashda azotning bosimini ham hisobga olishlari shart, aks holda iqlimiy xulosalar noto‘g‘ri bo‘lishi mumkin.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
