Фото: Earth.org
Хитой инсоният тарихидаги энг кенг кўламли экологик ташаббуслардан бирини муваффақиятли амалга ошириб, улкан ҳудудларни яшилликка бурлади. Аммо сўнгги илмий тадқиқотлар ушбу «яшил инқилоб»нинг жиддий ножўя таъсирлари борлигини кўрсатмоқда. Zamin.uz ушбу улкан лойиҳанинг кутилмаган оқибатлари ва олимларнинг хавотирли хулосалари билан таништиради.
Жазоир катталигидаги ўрмон: 78 миллиард дарахт
Wirtualna Polska нашрининг хабар беришича, Хитой 1980-йиллардан буён ўз ҳудудида қарийб 78 миллиард туп янги дарахт экишга муваффақ бўлди. Бу кўкаламзорлаштирилган майдоннинг умумий ҳажми жиҳатидан Африканинг йирик давлати — Жазоир ҳудудига тенгдир. Бироқ Тянжин, Утрехт ва Хитой қишлоқ хўжалиги университетлари олимлари томонидан ўтказилган таҳлиллар шуни кўрсатдики, машҳур «Буюк яшил девор» табиатнинг сув мувозанатига салбий таъсир кўрсатмоқда.
Сув қаерга ғойиб бўлмоқда? Эвапотранспирация хавфи
Илмий тушунтириш
Тадқиқотчиларнинг фикрича, мамлакатнинг 74 фоизини эгаллаган шимоли-ғарбий ва шарқий ҳудудларда сув ресурслари кескин камайиб кетган. Бунга асосий сабаб сифатида янги барпо этилган ўрмонлардаги эвапотранспирация жараёнининг кучайгани кўрсатилмоқда.
Маълумот учун: Эвапотранспирация — бу тупроқ юзасидан сувнинг буғланиши ва ўсимликлар томонидан намликнинг ажралиб чиқиши йиғиндисидир.
Бу жараён натижасида тўпланган намлик аҳоли зич жойлашган Шарқий Хитойдан узоқлашиб, Тибет платоси томон кўчиб ўтган. Илгари ўтлоқ бўлган ерларнинг ўрмонга айланиши ёғингарчиликни кўпайтирган бўлса-да, умумий сув балансини ёмонлаштириб, ичимлик суви тақчиллигини юзага келтирган.
Шимолий Хитойдаги вазият: Аҳоли кўп, сув кам
Бугунги кунда Хитойнинг шимолий қисмида мамлакат аҳолисининг 46 фоизи истиқомат қилади, бироқ бу минтақа ҳиссасига жами сув захираларининг атиги 20 фоизи тўғри келади. Янги ўрмонлар эса мавжуд сув танқислиги муаммосини янада чуқурлаштирмоқда.
Олимлар ўз хулосаларида ҳукуматни келгусидаги ўрмонлаштириш дастурларини ишлаб чиқишда гидрологик цикл, яъни сувнинг табиатда айланишини синчиклаб ҳисобга олишга чақирмоқда. Акс ҳолда, бутун бошли минтақалар қишлоқ хўжалиги ва ичимлик сувидан маҳрум бўлиши мумкин.
Азиз ўқувчилар, сизнингча, экологик муаммоларни ҳал қилишда дарахт экиш ягона чорами ёки табиатнинг бошқа қонуниятларини ҳам инобатга олиш зарурми? Фикрларингизни изоҳларда қолдиринг!
Дунёдаги энг қизиқарли ва муҳим янгиликларни Zamin.uz сайтида кузатиб боринг.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
