Хитой Миллий астрономия обсерваторияси ва Нидерландиянинг Лейден обсерваторияси тадқиқотчилари Сомон йўли галактикасини тарк этишга қодир бўлган ноёб ДEСИ-ҲВС1 юлдузини аниқлашди. ДEСИ ДР1 ва Гаиа ДР3 маълумотларига асосланган ушбу кашфиёт галактика марказидаги ўта массив қора туйнук нафақат улкан юлдузларни, балки кичик массали юлдузларни ҳам космосга улоқтириб ташлашини исботлади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.
Илгари олимлар фақат ёш ва оғир юлдузлар гипертезлик билан ҳаракатланиши мумкин деб ҳисоблашган, бу эса «массив юлдузлар парадокси»ни келтириб чиқарган эди. Бироқ массаси Қуёшникидан 0,76 баробар кичик ва ёши 14,1 миллиард йил бўлган ДEСИ-ҲВС1 бу назарияни инкор этди. Унинг топилиши юлдузлар турларидан қатъи назар, қора туйнуклар атрофидаги динамик жараёнлар бир хил ишлашини кўрсатди.
Мутахассислар юлдуз траекториясини ҳисоблаш учун орбиталарни тескари вақт режимида моделлаштиришди. Натижалар шуни кўрсатдики, тахминан 12,89 миллион йил аввал бу юлдуз галактика марказига жуда яқин ўтган ва 682 км/с тезлик билан улоқтирилган. Ҳозирда унинг тезлиги 523 км/с ни ташкил этади ва у галактикалараро фазога чиқиб кетиш арафасида турибди.
Ушбу ҳодиса учун ягона илмий тушунтириш сифатида «Хиллс механизми» келтирилмоқда. Унга кўра, қўшалоқ юлдузлар тизими қора туйнукка жуда яқинлашганда, кучли тортишиш кучи жуфтликни парчалайди: бир юлдуз ютилади ёки орбитада қолади, иккинчиси эса катта тезлик билан ташқарига отиб юборилади. Бу кашфиёт галактика марказидаги жараёнлар ҳақидаги тасаввурларимизни тубдан ўзгартирди.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
