Гренландия мәселесінде Дания мен АҚШ "түбегейлі айырмашылықтағы позицияларды" ұстанып отыр. Дат сыртқы істер министрі Ларс Лёкке Расмуссен 14 январь, сәрсенбі күні кешке Вашингтонда өткен келіссөздерден кейін дәл осы мазмұнда мәлімдеме жасады. Кездесуге АҚШ вице-президенті Джей Ди Вэнс пен мемлекеттік хатшы Марко Рубио қатысты.
Сонымен қатар Расмуссен қазіргі өткір риторика аясында да АҚШ-ты өзара құрметке негізделген ынтымақтастыққа шақырды. Оның айтуынша, ымыра мен шешім нүктелерін анықтау үшін жоғары деңгейдегі жұмыс тобын құруға келісілген. Яғни, тараптар "сөзден іске" көшуге тырысуда.
Дания министрі түсіндіргендей, жаңа жұмыс тобы екі маңызды критерийді бір уақытта ұстануы керек: бір жағынан, АҚШ ұлттық қауіпсіздігінің мүдделері ескеріледі; екінші жағынан, Дания корольдігінің "қызыл сызықтарынан" өтіп кетпеуін қамтамасыз етеді. Бұл жұмыс тобының алғашқы жиналысы бірнеше апта ішінде өтеді деп күтілуде.
Келіссөздерге Гренландия Сыртқы істер министрі Вивиан Моцфельдт те қатысты. Ол да Вашингтонмен практикалық ынтымақтастықты нығайтуға ниетті екенін білдірді, бірақ принципті нүктесін ашық айтты: Гренландия АҚШ-қа тиесілі болғанын қаламайды. Бұл ұстаным Гренландия тарапының өз автономиялық мәртебесін және саяси ерік-жігерін сақтауға тырысып жатқанын тағы бір рет көрсетті.
АҚШ, Дания және Гренландия өкілдері арасындағы диалог Ақ үйдің жанында орналасқан үкімет ғимаратында өтіп, шамамен бір сағатқа созылғаны хабарланды. Осы кездесудің алдында Dpa агенттігі еске салғандай, АҚШ президенті Дональд Трамп "өз талаптарынан бір миллиметр де шегінбейтінін" білдірді.
Трамптың айтуынша, Гренландия АҚШ-тың ұлттық қауіпсіздігі үшін шешуші маңызға ие. Ол әсіресе "Алтын күмбез" (Golden Dome) әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйесінің тиімді жұмыс істеуі тұрғысынан бұл аумақты маңызды деп санайды. Сондай-ақ Трамп Арктика аймағындағы қауіпсіздік мәселесіне де баса назар аударды: оның пікірінше, Ресей мен Қытайдың белсенділігі артып келеді, демек, стратегиялық бәсекелестік жағдайында АҚШ үшін позицияны нығайту қажет.
Бұған дейін Дональд Трамп Вашингтонның Данияның автономиялық аумағы болған Гренландияны "кез келген жолмен" бақылауға алуы керек екенін айтқан еді. Сонымен қатар, Ақ үй Трамп үшін жоғарғы бас қолбасшы ретінде Гренландияны "аннекциялау" мәселесінде АҚШ армиясын қолдану "варианттардың бірі" екенін мәлімдеді.
Бұдан шығатын қорытынды: тараптар бір-бірін "естиміз" деп бастады, бірақ позициялар әлі де алыс. Енді негізгі сұрақ - құрылатын жұмыс тобы шынайы шешімге жол аша ма, әлде бұл тек дипломатиялық "тайм-аут" па. Арктикада ойын үлкен, демек, соңғы апталарда айтылған әрбір сөйлем де, жасалған әрбір қадам да мұқият бақыланады.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
