Ақ үй әкімшілігі басшысының орынбасары және АҚШ президентінің ішкі қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі Стивен Миллер Гренландия тақырыбында тағы да өткір мәлімдеме жасады. Ол Fox News телеарнасына берген сұхбатында (сондай-ақ бірқатар БАҚ-та сөйлеген сөзінде) аумақты кім қорғай алса, бақылау сол жаққа өтеді деген қағиданы тілге тиек етіп, Данияның мүмкіндіктері бұл жауапкершілікке "тар" деген пікір білдірді.
Миллердің айтуынша, Данияның экономикасы да, армиясы да салыстырмалы түрде шағын, ол Арктикадағы үлкен аймақ - Гренландияны толық қорғау деңгейінде емес. Осы тұста ол "аумақты бақылау құқығы оны қорғау қабілетіне байланысты" деген көзқарасты еске салады және бұл пікірдің тарихи тұрғыдан әлдеқайда ертеден келе жатқанын меңзейді.
Гренландия - Данияның автономиялық аумағы және Дания НАТО мүшесі ретінде аралдың қауіпсіздігі мәселесінде де халықаралық жүйенің бір бөлігі. Алайда Дональд Трамп әкімшілігі Гренландияның АҚШ ұлттық қауіпсіздігі мен Арктикадағы геосаяси тепе-теңдік үшін "кілттік нүкте" екенін қайта-қайта айтып келеді. Трамптың ұстанымына сәйкес, аймақта Ресей мен Қытайдың белсенділігі артып келеді, сондықтан арал стратегиялық маңызға ие.
Мұнда тағы бір маңызды деталь бар: Трамп командасы "Алтын күмбез" деп аталатын зымыранға қарсы қорғаныс тұжырымдамасы аясында да Гренландияны маңызды нүкте ретінде көрсетіп отыр. Яғни, Арктика бағытындағы бақылау және қорғаныс архитектурасында аралдың орналасуы үлкен рөл атқаруы мүмкін.
Әрине, мұндай мәлімдемелер Еуропада да тұрақсыздық пен алаңдаушылық тудырады. Трамп бұған дейін Вашингтон Гренландияны "қалай болғанда да" бақылауға алуы керек деген пікір білдіргені, ал Ақ үй әскери нұсқа да теориялық тұрғыдан "варианттардың бірі" екенін айтқаны туралы да хабарлар тарады. Осыған байланысты Еуропа тарапы арал төңірегіндегі қауіпсіздік мәселесіне байыппен қарауға мәжбүр - Арктика енді "суық" емес, өте "қызық" нүктеге айналуда.
Соңғы негізгі сұрақ біреу: бұл мәлімдемелер саяси қысымның құралы ма, әлде жаңа үлкен ойынның бастамасы ма? Қалай болғанда да, Гренландия мәселесі алдағы айларда да халықаралық күн тәртібінен түспейді - Арктикадағы "үлкен карта" енді ашылған сияқты.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
