Ресейлік философ және Z-риторикасымен танымал Александр Дугин соңғы сұхбатында посткеңестік аумақтағы мемлекеттердің егемендігі мәселесіне қатаң қарап, "әлемнің жаңа моделінде" тәуелсіз ұлттық мемлекеттердің болуы мүмкін емес деген мазмұнда пікір білдірді. Бұл мәлімдеме ақпарат алаңында "кім неге шағымданып жатыр?" деген сұрақты тағы бір рет күн тәртібіне шығарды.
Дугиннің негізгі тезисі мынада: ол "үш полярлы әлем" қалыптасып жатыр деп санайды және бұл жүйеде Ресей "күш орталығына" айналып, айналасындағы аумақтарға бақылауды күшейтуі керек дейді. Оның айтуынша, Ресей бақылауында болмаған кеңістіктер "бейтарап аймақ" болып қалмайды - керісінше, АҚШ пен Еуроодақ немесе Қытай үшін "тірек нүктесіне" айналуы мүмкін.
Мәлімдеменің ең даулы тұсы - Дугиннің кейбір елдердің, соның ішінде Орталық Азия республикаларының егемендігін іс жүзінде жоққа шығаратын мазмұнда сөйлегені. Ол ұлттық мемлекеттер дәуірінің "аяқталғанын" алға тартып, оны жаңа геосаяси архитектураның "заңды" жағдайы ретінде сипаттайды. Қысқасы, сөз "философия" деп басталады, бірақ мазмұны тікелей саяси қысым риторикасына тіреледі.
Дугин кім деген сұраққа келетін болсақ, ол көбінесе неоеуразиялық идеялармен байланысты және Батысқа қарсы, антилибералдық ұстанымдарымен танымал тұлға ретінде әртүрлі дереккөздерде пікірталас тудырды. Осы тұста маңызды деталь: мұндай фигуралардың әр шығуы қарапайым "пікір алмасу" емес - бұл көп жағдайда аудиторияны көңіл-күй жағынан дайындауға бағытталған тезистер пакеті болады.
Фон да қызық: осы күндері Ресей телеарнасында да шулы мәлімдемелер көбейді. Мәселен, Владимир Соловьевтің Армения мен Орталық Азия туралы айтқан сөздері үлкен талқыға түскеннен кейін Ресей СІМ өкілі Мария Захарова бұл пікірлер мемлекеттің ресми ұстанымы емес, тележүргізушінің жеке пікірі екенін айтты.
Тағы бір белгі: кейбір елдер Ресейде өткір мәлімдемелер жасайтын адамдарға кіру шектеулерін енгізіп келеді. Атап айтқанда, Қазақстанда кейбір дереккөздер Дугинді "кіруге болмайтын" адамдар тізімінде атайды.
Бұл мәлімдемелер неге әсер етеді?
Қолданыстағы саясатты ертең-ақ өзгертеді деп айта алмаймыз. Бірақ ақпарат алаңындағы мұндай сигналдар үш қауіпті нәрсені жеделдетеді:
- Қоғамда үрей мен сенімсіздікті арттырады;
- "суверенитет - шартты нәрсе" деген идеяны қалыпқа келтіруге тырысады;
- аймақтық мемлекеттердің ішкі-сыртқы шешімдеріне қысым артқы фонды күшейтеді.
Бұл жерде бір нәрсе анық: егемендік қағаз жүзіндегі ұран емес - экономикалық тұрақтылық, заңның үстемдігі, армия мен қауіпсіздік жүйесі, дипломатиялық байланыстар және ең бастысы, ұлттың ішкі бірлігі арқылы сақталады. Басқаша айтқанда, "сенің бар екеніңді қабылдамайды" деген сөздерге ең күшті жауап - мемлекеттің өз жұмысын жүйелі етуі.
Соңында - көңіл-күйді түсірмейміз: ақпарат алаңында қатты сөйлеген әркімнің сөзі "нақты жоспар" дегенді білдірмейді. Бірақ мұндай мәлімдемелерді "е, назар аударуға тұрмайды" деп те жіберуге болмайды. Сақтық - дүрбелең емес. Бізге керегі: фактілерге сүйену, ресми дереккөздерді қадағалау және өз үйіміздегі тіректерді нығайту. Өйткені болашақты "біз туралы біреу не деді" емес, "біз не істеп жатырмыз" деген сұрақ шешеді.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
