Ұлыбритания, Германия, Дания, Финляндия, Франция, Нидерланды, Норвегия және Швеция Арктикада қауіпсіздікті күшейтуге бағытталған бірлескен мәлімдеме жасады. Мәлімдемеде олар Дания корольдігімен және Гренландия халқымен ынтымақтасатынын ашық айтты және "өткен аптада басталған үдерістен" шығып, егемендік пен аумақтық тұтастық принциптеріне негізделген диалогқа дайын екенін білдірді.
Еуропа елдері бұл мәлімдеме арқылы екі нәрсені бірден көрсетті: біріншісі - Арктика мәселесінде "әркім өзінше" емес, келісілген ұстанымның бар екені; екіншісі - Гренландия тақырыбын сауда қысымына айналдыру әрекеттері трансатлантикалық қатынастарға елеулі зиян келтіруі мүмкін. Олар кедендік қауіп-қатерлер "трансатлантикалық байланыстарды бұзады" және "төменге апаратын қауіпті спиральды" тудырады деп ескертті.
Сондай-ақ, мәлімдемеде Данияның алдын ала үйлестірген "Arctic Endurance" әскери жаттығуы туралы айтылған: сегіздік бұл жаттығу НАТО шеңберіндегі қажеттіліктен туындағанын, ол ешкімге қауіп төндірмейтінін атап өтті. Яғни, Еуропа тарапы "біз әскер жібердік - демек, біреуге шабуыл жасағымыз келеді" деген түсініктерге жол бермеуге тырысуда.
Ал фон өте өткір. Хабарларға қарағанда, Дональд Трамп Truth Social арқылы осы сегіз елге 10 пайыздық баж салығын енгізетінін айтқан, сонымен қатар Гренландия мәселесі бойынша келіссөздерге дайын екенін білдірген. Еуропалық дипломаттар мұндай байланыс - яғни қауіпсіздік тақырыбын сауда санкцияларына "байлау" - одақтастық рухын бұзуы мүмкін деп санайды.
Осы мәлімдемелерден кейін тағы бір назар аударарлық эпизод пайда болды: әртүрлі дереккөздер Гренландияға Еуропа елдерінен шағын әскери бөлімшелер жіберілгенін жазды, бірақ Германия контингенті аралды көп ұзамай тастап кеткені туралы хабарлар да тарады. Рейтер және басқа да БАҚ-тарда 15 неміс әскері Копенгагенге қайтарылғаны туралы ақпарат келтірілген.
Бұл оқиғалар нені меңзейді? Арктика енді жай ғана "суық география" емес - ол сауда, қауіпсіздік және геосаясат өзара байланысқан алаңға айналуда. Сондықтан бүгінгі мәлімдеме де болашақ үшін сигнал: Еуропа елдері позицияны нығайтып, диалогты егемендік пен аумақтық тұтастық принциптерімен шектеп тастағысы келеді. Егер тараптар осыдан шығып сөйлеспесе, "тарифтік соғыс" тез арада одақтастық дағдарысқа айналуы мүмкін.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
