4-5 февраль күндері Біріккен Араб Әмірліктерінің Абу-Даби қаласында Ресей, Украина және АҚШ делегацияларының қатысуымен үшжақты келіссөздердің екінші кезеңі өтті. Кездесулер жабық форматта өтті және талқылаулар негізінен соғысты тоқтатуға әкелуі мүмкін механизмдер мен келесі қадамдар төңірегінде болды.
Тараптардың құрамы да елеулі болды. АҚШ делегациясына президенттің арнайы өкілі Стивен Уиткофф, Дональд Трамптың күйеу баласы Джаред Кушнер және АҚШ армиясының министрі Дэниел Дрисколл қатысты. Украина делегациясын ХҚКМК хатшысы Рустем Умеров басқарды. Ресей тарапынан делегацияны РФ қарулы күштері бас штабы бас басқармасының басшысы, адмирал Игорь Костюков басқарды.
Ең маңыздысы - келіссөздер қорытындысы бойынша әр тарап өз мәлімдемесін берді және олардан жалпы көрініс біртіндеп қалыптасуда: келісімге жақындау бар, бірақ шешуші мәселелер әлі де қатты даулы.
АҚШ не деді?
Президенттің арнайы өкілі Стивен Уиткоффтың қысқа, бірақ мазмұнды мәлімдемесіне сәйкес, делегациялар ашық қалған мәселелерді көтерді. Олардың арасында атысты тоқтату мен әскери қимылдарды тоқтатуды бақылауға мүмкіндік беретін мониторинг әдістері де бар.
Ең үлкен сигналдардың бірі - келіссөздер алдағы апталарда да жалғасатыны айтылды. Сонымен қатар, Ресей мен Украина бес ай ішінде алғаш рет әскери тұтқындар алмасуды өткізу туралы келіскені атап өтілді: 157 адамға 157 адам форматында.
Уиткофф мәлімдемесінде тағы бір маңызды сәт бар: АҚШ Ресей әскерімен үзілген жоғары деңгейдегі байланыстарды қалпына келтіру мәселесін де келісім ретінде атады. Бұл келесі кезеңдерде қарым-қатынас "арналары" ашық болуы мүмкін дегенді білдіреді.
Украинаның ұстанымы қандай?
Президент Владимир Зеленский Украина келіссөзшілер тобы екі күн бойы АҚШ пен Ресеймен сөйлескенін айтты. Ол толық есепті күтіп отырғанын, телефон арқылы бәрін талқылауға болмайтынын айтты.
Сондай-ақ, Зеленский жақын күндері келесі кездесулер жоспарланғанын айтты және олардың Америкада өтуі мүмкін екенін де жоққа шығармады.
Украинаның мәлімдемесінде басты назар бір нәрсеге аударылды: бейбітшілік Ресей агрессиясы үшін "сыйақыланбайтындай" аяқталуы керек. Киев мұны шынайы қауіпсіздікті қамтамасыз ететін негізгі принцип ретінде қарастырады. Яғни, бейбітшілік тек тоқтау емес, кейінгі қауіптерді жоятын шешім болуы керек деген пікір алға тартылды.
Ресейдің ресми пікірі
Ресей президентінің арнайы өкілі Кирилл Дмитриевтің мәлімдемесінде басқа ракурс көрінді. Ол Еуропа мен Ұлыбританиядағы "соғыс қоздырғыштар" келіссөздерге кедергі келтіріп, үдеріске араласуға тырысып жатқанын атап өтті.
Дмитриевтің пікірінше, мұндай әрекеттер неғұрлым көп болса, келіссөздерде соғұрлым оң қозғалыс пен ілгерілеу бар екенін "көрсетеді." Сонымен қатар, ол экономикалық бағытта Ресей мен АҚШ арасындағы қарым-қатынасты қалпына келтіру бойынша белсенді жұмыс жүргізіліп жатқанын баса айтты.
Ресейдің бейресми дереккөздері не дейді?
Ал ТАСС мемлекеттік агенттігі мен оның дереккөздері талқыланған тақырыптарды кеңірек ашып берді: экономикалық аспектілер, аумақтық мәселе, атысты тоқтату механизмі.
Дереккөздерге қарағанда, Ресей Донбасс мәселесін негізгі келісімнің бір бөлігі ретінде қарастырып, барлық мемлекеттер оны Ресейдікі деп жариялауы керек деген ұстаным айтылған.
Сондай-ақ, "бейбітшілік күштері" нұсқасы барлығына бірдей қабылданбайтыны айтылды. Оған балама ретінде Украина үшін қауіпсіздік кепілі ретінде көпұлтты күштердің жедел реакция механизмі айтылған.
Ресми емес бөлімде тағы бір жайт бар: Еуропа бірнеше рет процеске қосылуға тырысқаны, бірақ қазір келіссөздер үстелінде жоқ екені атап өтілді.
Ең бастысы не?
Абу-Дабидегі кездесулерден кейін бір нәрсе анық көрінді: тараптар диалогты үзуге ниетті емес, тіпті практикалық қадам ретінде тұтқындар алмасу туралы келісім де айтылды. Бірақ бәрібір "үлкен түйін" - аумақ, қауіпсіздік кепілдігі және атысты тоқтатудың нақты жұмыс істейтін механизмі - шешілетін нүктеде тұр.
Әзірге келіссөздер "жол картасына" ұқсап барады: әркім өз қызыл сызығын сақтайды, бірақ есікті жаппайды. Демек, келесі кездесулер шынымен де "шешімдер кезеңіне" айнала ма, әлде тағы да ұзақ пікірталастар жалғаса ма - бұл сұрақ қазір барлығын қызықтырады.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
