Қырғызстандағы саяси атмосфера қайтадан қызды: Министрлер Кабинетінің төрағасының орынбасары және Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі мемлекеттік комитеттің төрағасы Камчыбек Ташиевтің күтпеген жерден қызметінен алынуы әртүрлі болжамдарды тудырды. Орталық Азия сарапшылары мен саясаттанушылары бұл шешімді әртүрлі жолмен түсіндіруде.
Сарапшы Темур Умаровтың айтуынша, қазіргі жағдайдағы басты интрига - Ташиевтің әлі отставкаға кетуі туралы жария мәлімдеме жасамағанында. Умаров мұны Ташиевтің Германияда ауруханаға жатқызылуымен байланыстырады. Сондықтан оқиғалардың қалай өрбитіні әлі белгісіз, дейді ол.
Дегенмен, Умаров шындықты «қайта оқу» керек екенін баса айтады - Ташиевтің ықпалы бейресми байланыстарға емес, Садир Жапаровпен тығыз қарым-қатынасқа және аппараттың күшіне негізделген. Егер осы екі тірек жоғалса, ықпал табиғи түрде жоғалады. Басқаша айтқанда, бүгінде жүйедегі біреудің президенттің шешіміне қарсы шығып, бұрынғы көшбасшыға ашық түрде адалдық танытуы екіталай - бұл сценарийді елестету мүмкін емес.
Мұнда да маңызды бір деталь бар: талдаушының айтуынша, отставкаға кеткеннен кейін ешқандай ірі «тазартулар» болған жоқ. Мысалы, Бішкектегі СҚО басшысы тұтқындалды деген қауесеттер тарады, бірақ олар тез арада жоққа шығарылды. Сонымен қатар, президенттің өзі Ташиевпен қарым-қатынасында күрт келіспеушілік болғанын жоққа шығарды. Умаров мұны «ізгі ниеттің қолы» деп санайды: мәселені ушықтырмай, диалог арқылы «жақсы» шешудің белгісі бар сияқты.
Сарапшының нұсқасында тағы бір қызықты мәселе бар: Ташиевке қоғамның назарын көп аудармайтын салада қызметін жалғастыру ұсынылуы мүмкін. Ол емделу үшін Еуропаға жиі баратындықтан, мұндай «тыныш режим» оның денсаулығы үшін оңайырақ болуы мүмкін.
Негізгі қорытынды мынада: Умаровтың айтуынша, Қырғызстанда «жаңа Ташиев» пайда болмайды. Өйткені билікті қатаң бақылауда ұстау мәселесі күн тәртібінде тұрған кезде, президенттен басқа біреудің жүйеге тым көп ықпал етуі стратегиялық тәуекел болып табылады. Сондықтан Жапаров Ташиевті қызметінен босатқан бойда ол СҚО сияқты «артықшылықты» әлсіретуге, оның ықпал ету аясын азайтуға көшеді деп болжануда.
Қысқасы: бұл оқиғаның қалған бөлігі әлі алда, бірақ үрдіс айқын - жүйе «бір орталыққа» қарай жылжып келеді. Саясатта мұндай кездегі ең маңызды ереже: кім күшті болса, сол ережелерді жазады.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
