Таяу Шығыстағы соғыс өрті барған сайын ұлғайып, аймақтың ғана емес, бүкіл әлемнің экономикасы мен қауіпсіздігіне үлкен қауіп төндіруде. Financial Times пен The Washington Post Иран мен АҚШ-тың соғыстағы шынайы стратегиялық жоспарлары (немесе олардың жоқтығы) туралы шулы ақпаратты жариялады. Zamin.uz осы құпия сценарийлердің талдауын ұсынады.
Жоғарғы басшы Әли Хаменеи мен әскери қолбасшылардың қазасы да Тегеранның соғыс машинасын тоқтата алмады. Иран басшылығы мұндай сценарийге алдын ала дайындалғаны белгілі болды.
Иранның "Қиратушы хаос" жоспары
2025 жылдың маусым айындағы қысқа мерзімді қақтығыстан кейін Иранның жоғары қолбасшылығы жаңа стратегия әзірледі. Оның негізгі мақсаты - бүкіл аймақты басқарылмайтын тәртіпсіздік (хаос) иіріміне тарту арқылы Вашингтон мен Тель-Авивті тоқтатуға мәжбүрлеу.
- Нысанада энергетика және авиация: Стратегия Парсы шығанағындағы мұнай-газ нысандарына соққы беруді және халықаралық рейстерді толығымен бұзуды көздейді.
- Ережелерсіз ойын: Ирандық дереккөздердің айтуынша, барлық "қызыл сызықтар" кесілгендіктен, Тегеран енді халықаралық нормаларға бағынбайды.
Орталықсыз басқару: "Жетексіз қалған әскер" аңызы
Иранның ең қауіпті "козирі" - әскери шешімдерді қабылдаудың орталықтандырылмағандығы. Хаманай мен жоғары дәрежелі генералдар өлтірілсе де, төменгі буындағы әскери бөлімдер алдын ала берілген нұсқауларға сүйене отырып, дербес әрекет етуде. Олар жоғарыдан бұйрық күтпей, жағдайға қарай соққы беруге құқылы.
Араб елдері - қысым құралы
БАӘ және Катар сияқты елдерге шабуыл жасаудың мақсаты - аймақты инвесторлар үшін "тозаққа" айналдыру. Иран капиталдың кетуінен қорыққан араб елдері АҚШ-қа қысым көрсетеді деп үміттенеді. Бірақ бұл қауіпті ойын: шабуылдар арабтарды Иранға қарсы коалицияға қосуы мүмкін.
АҚШ стратегиясы: "Жоспардың жоқтығы - негізгі жоспар"
Иранның жоспары анық болса, Ақ үйдегі жағдай айқын емес. The Washington Post талдауы бойынша, Дональд Трамптың Хаманай режимі құлағаннан кейін Иранмен не істеу керектігі туралы ұзақ мерзімді стратегиясы жоқ.
- Тарихтан сабақ алынбады: Ирак пен Ауғанстандағы сәтсіздіктерден кейін Трамп әкімшілігі Иранның болашағы үшін жауапкершілікті өз мойнына алғысы келмейді.
- Еуропа алаңдаулы: Берлиндегі барлау дереккөздері Трамптың тәсілін "жоспардың болмауы" деп атайды.
90 миллиондық ел және ішкі соғыс қаупі
Орталық биліктің жоғалуы Иранды ыдырау шегіне әкелуі мүмкін. 90 миллион халқы бар мемлекетте шииттер, күрдтер мен белуджистандықтар арасында көпжылдық қанды ішкі қақтығыс басталу ықтималдығы жоғары. Бұл аймақта жаңа, бақылауға келмейтін террористік топтардың пайда болуына негіз болады.
Сіздің ойыңызша, Иранның орталықтандырылмаған әскери жүйесі АҚШ-тың технологиялық басымдығына қанша уақыт төтеп бере алады?
Аймақтағы жағдайдың ең маңызды егжей-тегжейлерін zamin.uz сайты арқылы бақылап отырыңыз.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
