Таяу Шығыстағы қарулы қақтығыстардың үшінші аптасына аяқ басқанда, Ақ үй басшысы Дональд Трамп күтпеген күрделі геосаяси тұзаққа түскендей әсер қалдырады. Соғыстың алғашқы жоспарлары жүзеге аспай, Вашингтон мен Тегеран арасындағы "шахмат ойыны" ең қауіпті кезеңге жетті.
Zamin.uz әлемдік қауымдастықтың назарында тұрған үш тағдыршешті сұрақ пен Трамптың алдында тұрған қиын таңдауларды талдайды.
Таяу Шығыстағы соғыс айтылғандай қысқа және оңай болған жоқ. АҚШ пен Израильдің қарқынды шабуылдарына Иран лайықты жауап беруде. Енді Ақ үй әкімшілігі тек соғыс алаңында ғана емес, экономикалық және ядролық қауіпсіздік тұрғысынан да қатаң шешімдер қабылдауы керек.
1. Ормуз бұғазы: Трамптың экономикалық "тығындалуы"
Әлемдегі мұнай мен газ ағынының бестен бір бөлігін қамтамасыз ететін Ормуз бұғазы қазір Иранның толық бақылауында. Тегеран танкерлерге шабуыл жасап қана қоймай, GPS жүйелерін істен шығару арқылы су жолын іс жүзінде жауып тастады.
- Қысым: Мұнай бағасының 100 доллардан асуы Трампты алаңдатып отыр.
- Бас тарту: Трамптың НАТО-ға және азиялық одақтастарға (Жапония, Оңтүстік Корея, Ұлыбритания, Германия) әскери көмек көрсету туралы үндеуі «ауада қалды». Одақтастар кең ауқымды соғысқа кіргісі келмейді.
2. Харк аралы: Иранның "мұнай жүрегі" басып алына ма?
Иран экспорттайтын шикізаттың 90 пайызы Харк аралы арқылы өтеді. АҚШ әскері осы стратегиялық пунктті басып алу арқылы Тегеранды қаржылық тұрғыдан тізе бүктіруді жоспарлап отыр.
- Әскери жағдай: Арал маңында 50 мың әскер дайын тұр, АҚШ тағы 5 мың теңіз жаяу әскерін жіберуді жоспарлап отыр.
- Қауіп: Бұл қадам АҚШ әскерлерін Иран Ислам Революциясы Сақшылары Корпусымен (ИИРК) тікелей қанды қақтығысқа итермелейді.
3. Иран ураны: Тарихтағы ең ірі арнайы операция?
Вашингтонды ең көп алаңдататын мәселе - Тегеранның 435 кг байытылған уран. Бұл зат Исфахандағы жерасты туннельдерінде сақталады.
- Мақсат: Соғыс аяқталғаннан кейін Иран қысқа мерзімде ядролық қару жасамауы үшін уранды елден шығару керек.
- Радиациялық қауіп: Мұндай операция әскери ғана емес, экологиялық апатқа (радиацияның таралуына) себеп болуы мүмкін. Трамп әзірге бұл туралы нақты шешімге келген жоқ.
Құрметті оқушылар, сіздің ойыңызша, Трамп одақтастарысыз Ормуз мәселесін шеше ала ма? Иранның "мұнай жүрегі" болған Харк аралын басып алу соғысты тоқтата ма, әлде одан әрі өршіте ме?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
