Норвегия теңізінен 300 жылдық қазынаға толы кеме табылды

Норвегия жағалауына жақын жерден археологтар XVIII ғасырға тиесілі бірегей кеме қалдықтарын анықтады. Мамандар бұл олжаны Солтүстік Еуропада осы уақытқа дейін табылған, жүгі ең жақсы сақталған кемелердің бірі деп бағалап отыр. Әсіресе кеме ішіндегі жүктің дерлік өзгеріссіз сақталуы ғалымдардың үлкен қызығушылығын тудырған.

Норвегияның Мәдени мұра басқармасының директоры Ханна Гейранның айтуынша, бұл кемедегі жүк Солтүстік Еуропада бұрын-соңды кездеспеген деңгейде жақсы сақталған. Оның сөзінше, мұндай олжа XVIII ғасырдағы сауда кемелерінің тарихы мен сол кезеңдегі халықаралық сауда туралы жаңа мәліметтер беруге мүмкіндік береді.

Ұйым бұл жаңалықты биыл маусым айында ресми түрде жариялады. Кеме қалдықтарын сүңгуір және қашықтан басқарылатын суасты аппараттарымен (ROV) жұмыс істейтін шағын зерттеу компаниясының басшысы Эспен Состад анықтаған.

Мәлімет бойынша, кеме Норвегияның оңтүстік-шығыс жағалауына жақын Скагеррак бұғазында, теңіз деңгейінен шамамен 600 метр (1970 фут) тереңдікте жатыр. Суасты түсірілімдерінен кеме қалдықтарының арасындағы қатарлап қойылған фарфор ыдыстар мен басқа да бағалы заттардың дерлік бүтін күйінде сақталғанын көруге болады.

Ханна Гейранның айтуынша, XVIII ғасырға тиесілі кемелерден мұндай жақсы сақталған жүк табу өте сирек кездеседі. Осы уақытқа дейін кемеден көп мөлшерде зақымданбаған қытай фарфор ыдыстары, сондай-ақ шырағдан бөлшектері, бокалдар, шыны ыдыстар және астық тиелген бөшкелер табылған.

Бұдан бөлек, археологтар қатарлап қойылған бірнеше жәшікті де тапқан. Алайда олар әзірге ашылып зерттелмеген. Мамандардың бірінің болжамынша, жәшіктердің бірінде тоқыма бұйымдары болуы мүмкін. Ал тағы бір жәшікте шай, дәрілік шөптер және түрлі дәрі-дәрмек сияқты органикалық өнімдер болуы ықтимал.

Зерттеушілердің айтуынша, жүктің үш ғасырға жуық уақыт бойы осындай жақсы күйде сақталуы таңғаларлық жағдай. Алайда заманауи балық аулау тралдары кеме қалдықтарының кей бөліктеріне зақым келтіргені де анықталған.

Әзірге ғалымдар кеменің қай жерден шыққанын және қай бағытқа бет алғанын анықтай алмады. Дегенмен табылған кейбір заттар бұл құпияны ашуға көмектесуі мүмкін.

Мамандардың пікірінше, қытай фарфорынан бөлек, басқа да бағалы тауарлар Англиядан немесе Германиядан әкелінуі мүмкін. Ең қызықты олжалардың бірі — кеме асүйінде пайдаланылған кірпіш. Оның бетінде Германияның Любек қаласында XV ғасырдан 1772 жылға дейін жұмыс істеген Lübecker Ratsziegelei кірпіш өндіретін кәсіпорынның мөрі сақталған.

Археологтар жүктің сол кездегі нақты құнын есептеген жоқ. Алайда олардың айтуынша, XVIII ғасырдың ортасында қытай фарфоры Еуропадағы ең қымбат әрі беделді тауарлардың бірі саналған. Кейінірек ол орта тап өкілдері үшін де біршама қолжетімді бола бастаған.

Бүгінде бұл кеме қалдықтарының ең үлкен құндылығы материалдық бағасында емес, тарихи және мәдени маңызында деп бағаланады. Ол ресми түрде қорғалатын мәдени мұра нысаны болып саналады.

Ханна Гейранның сөзінше, ғалымдар алдағы зерттеулерден үлкен үміт күтеді. Олар кеменің ішінде тағы қанша бірегей зат сақталғанын анықтауды жоспарлап отыр. Суасты түсірілімдерінен фарфордан жасалған таңғажайып лотос гүлі мүсіншесінің де көрінуі зерттеушілердің қызығушылығын одан әрі арттырған.