James Webb teleskopy WASP-94A b ekzoplanetasynda qos alqymdy atmosferany anyqtady

James Webb ğarysh teleskopy Jerden shamamen 600 jaryq jyly qashyqtyqta ornalasqan WASP-94A b ekzoplanetasynda erekshe atmosfera qurylymyn tirkedi. Tranzittik spektroskopiya derekterin taldaý planetanyń atmosfera aımaqtarynyń fizıkalyq jáne hımıyalyq qasıetteri túbirli ózgeshe ekenin kórsetti — bul is júzinde bir aspan denesinde «eki túrli atmosfera» qalyptasqanyn bildiredi. Bul týraly Ixbt.com habar beredi.

WASP-94A b «yстыq yupiterler» tobyna jatady, ol óz juldyzyna óte jaqyn qashyqtyqta aınalady jáne árdaıym bir jaǵymen oǵan qarap turady (tolqyndy baılanys). Bul planetanyń bir jaǵy úzdiksiz ystyq astynda, al qarsy jaǵy máńgilik qarańǵylyqta qalady degen sóz. Alaıda jańa baqylaýlar jaryq túsip turǵan jarty sharada da atmosferanyń birkelki emestigin kórsetti.

Ǵalymdar eki túrli rejimdi ajyratyp kórsetti: planetanyń «tańǵy» jarty sharynda spektr tegis, al molekulyarlyq sıgnaldar az. Bul tereń qabatty jabatyn tyǵyz mıneraldar bulttarymen túsindirilýde. Kerisinshe, «keshki» jarty sharda spektr áldeqaıda aıqyn, onda sý býy men basqa da hımıyalyq markerler anyq kórinedi.

Derekti taldaý úshin ǵalymdar 3D ıklım modelderin jasady. Oǵan sáıkes, bulttar sýyq túngi jaqta paıda bolady, sodan soń kúshti jel arqyly tańǵy jaqqa ótedi. Ystyq kúndizgi aımaqqa jaqyndaǵan saıyn olar býlanyp ketedi jáne keshki jarty sharǵa jetkende atmosfera moldireıdi. Taraptar arasyndaǵy temperatýra aıyrmashylyǵy 126 °C-qa jetedi, bul bult bólshekteriniń fazalyq kúıin ózgertýge jetkilikti.

Bul zertteý ekzoplanetalar atmosferasyn birkelki qabyq retinde modeldeýdiń dástúrli tásili derekterdi qate taldaýǵa alyp kelýi múmkin ekenin kórsetedi. Ystyq yupiterler mysalynda naqty atmosfera qurylymdary buryn boljanǵannan áldeqaıda kúrdeli jáne dınamıkaǵa toly bolyp shyqty.

Abror Shuhratov

«ZAMIN.UZ» редакторы

+ ... Zamin.uz сайтын Google-ға қосыңыз