28 желтоқсаннан бері Иранда ұлттық валютаның күрт құнсыздануы мен инфляцияның күшеюі аясында ауқымды наразылықтар жалғасып жатыр. Әуелде Тегерандағы Үлкен базарда саудагерлер ереуіл жариялап, содан кейін шерулер елдің көптеген өңіріне тарады. Бұл туралы podrobno.uz хабарлады хабарлайды .
Наразылықтардың басталғанына он күн тола бергенде, шетелдегі ирандық оппозиция өкілдері елдің батысындағы Абданан және Малекшохи қалаларында бақылау наразылар жағына өткенін мәлімдеді. Бұл туралы 7 қаңтар күні Fox News Иранның Ұлттық қарсылық кеңесіне сілтеме жасап хабарлады.
Эмиграциядағы оппозиция өкілі Әли Сафави бұл қалаларда «елеулі оқиғалар» болғанын, көшелерде «Хаменейге өлім!» сияқты ұрандар естілгенін айтты. Оның сөзінше, жергілікті тұрғындар болып жатқан жайтты жаппай атап өтуде.
Ұлттық қарсылық кеңесінің президенті Мәриям Раджави де X әлеуметтік желісінде мәлімдеме жасап, наразылардың «жазалаушы күштерді шегінуге мәжбүр еткенін» атап өтті.
Абданан Иранның батысында, Ирак шекарасына жақын Илам провинциясында орналасқан. Ал Малекшохи одан шамамен 100 шақырым жерде.
Оппозиция түсіндіруінше, Абдананда Ислам революциясы сақшылар корпусы (ИРСК) шерушілерді таратуға тырысқан. Бұған жауап ретінде наразылар ИРСК-пен байланысты делінетін Ofogh Kourosh желісіндегі дүкендердің бірін өртеп жіберген.
Малекшохиде, оппозициялық дереккөздердің айтуынша, алдыңғы күндері қаза тапқан Фарес Ога Мұхаммадидің жерлеу рәсімі кезінде қақтығыстар басталған. Сондай-ақ Абданандағы оқиғалар туралы хабарлардан кейін Малекшохидегі наразылықтарға кейбір полиция қызметкерлері де қосыла бастағаны айтылады.
Наразылықтарды АҚШ-та тұратын эмиграциядағы оппозиция жетекшісі Реза Пехлеви де қолдады. Ол 6 қаңтар күні The Washington Post-та жарияланған мақаласында Иран 2026 жылдың басында «терең өзгерістердің табалдырығына келіп қалғанын» жазды.
Пехлевидің пікірінше, Ислам Республикасы қазір 1979 жылдан бергі «ең әлсіз әрі ең бөлшектенген» күйде. Ол шерушілер еркіндік талаптарымен бірге оның есімін де ұран етіп жатқанын еске салып, «зұлымдықтан демократиялық болашаққа өту» үдерісіне жетекшілік етуге дайын екенін мәлімдеді.
Ол ұсынған үш қағида: елдің аумақтық тұтастығын сақтау, азаматтардың құқықтарын тең қорғау және дінді мемлекеттен бөлу.
Иранның мемлекеттік БАҚ-тары қалалардың «басып алынуы» туралы хабарларды жоққа шығарып отыр. IRNA агенттігі Абдананда полиция шерушілерді тарату үшін көзден жас ағызатын газ қолданғанын жазды.
Tasnim бұдан кейін шерушілердің «тарап кеткенін», қалада «тыныштық пен қауіпсіздік» қалпына келгенін хабарлады. Абданан мен Малекшохи бойынша ресми органдардан дәл «қалаларды бақылау» мәселесіне қатысты бөлек мәлімдеме жасалмады.
Сонымен қатар Иран сыртқы істер министрі Аббас Арақчи Дональд Трамптың АҚШ шерушілерге «көмек беруге дайын» екені туралы сөздеріне жауап беріп, «Иранның ішкі істері оның халқынан басқа ешкімге қатысты емес» деді.
Иранның жоғарғы жетекшісі Әли Хаменей наразылықтарға көпшілік алдында тек бір рет — 3 қаңтар күні пікір білдірді. Ол экономикалық мәселелер барын мойындады, алайда валютадағы тұрақсыздықты «жаудың ісімен» байланыстырды.
Хаменей «наразылық — тәртіпсіздік емес» деп атап өтсе де, «қиратушылармен сөйлесудің пайдасы жоқ» екенін де айтты.
BBC Verify журналистерінің есебіне сәйкес, 28 желтоқсаннан бері наразылықтар Иранның 31 провинциясының кемінде 17-сіне тараған. Сарапшылар акциялар саны іс жүзінде бұдан да көп болуы мүмкін екенін айтады.
Тегеранда да жағдай шиеленісті: Үлкен базардағы ереуілдер жалғасуда, студенттердің «Диктаторға өлім» және «Наразылық — біздің ажырамас құқығымыз» деген ұрандармен шыққаны тіркелген.
Human Rights Activists News Agency (HRANA) дерегінше, 27 провинция мен 22 университетте байқалған он күндік наразылықтар барысында кемінде 36 адам қаза тапқан: 34-і шеруші, 2-і тәртіп күштерінің өкілі. Екі мыңнан астам адамның ұсталғаны айтылады.
Елде шиеленіс сақталып отыр: ресми дереккөздер мен оппозиция ақпараты оқиғаларға әртүрлі баға беруді жалғастыруда. Еске сала кетейік, 2025 жылдың қыркүйегінде БҰҰ 10 жылдық үзілістен кейін Иранға қатысты санкцияларды қайта енгізді.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
