Ұлыбританиядағы беделді Манчестер университетінің мамандары қоғамда көптен бері орныққан көзқарастарды жоққа шығаратын қорытындыларды жариялады. Ауқымды ғылыми зерттеу нәтижесіне сәйкес, әлеуметтік желілерде уақыт өткізу немесе бейнеойындарға әуестену жасөспірімдерде депрессия мен мазасыздық сезімін тудырмайды. 25 мыңнан астам мектеп оқушысын қамтыған бұл жұмыс саладағы ең ірі зерттеулердің біріне айналды.
Лонгитюд әдісі: үш жылдық мұқият бақылау нәтижелері
Зерттеушілер 12 жастан 15 жасқа дейінгі жасөспірімдердің өмір салтын үш жыл қатарынан «лонгитюд» әдісі арқылы зерттеді. Бұл тәсіл әртүрлі балаларды салыстырмай, дәл сол бір жасөспірімнің жеке дамуы мен психикалық күйіндегі өзгерістерді уақыт бойынша талдауға мүмкіндік берді.
Жасөспірімнің әлеуметтік желілерде әдеттегіден көбірек уақыт өткізе бастауы оның психикалық денсаулығының нашарлауына әкелмегені анықталды. Қатаң талдаулар цифрлық технологиялар мен депрессия арасында тікелей байланыс жоқ екенін көрсетті.
Белсенді және енжар пайдалану: айырмашылық жоқ екені дәлелденді
Осы уақытқа дейін кең тараған теория бойынша, әлеуметтік желілерде белсенді қарым-қатынас жасау (фото жариялау, чаттасу) жай ғана «лентаны» қарап шығудан пайдалырақ деп есептелетін. Алайда манчестерлік ғалымдар бұл пікірді де жоққа шығарды:
- Қорытынды: Желіні қандай тәсілмен пайдаланса да, ұзақ мерзімді психикалық мәселелер туындамайды.
- Гендерлік айырмашылық: Қыз балаларда бейнеойындар мен әлеуметтік желілер бос уақыт үшін бір-біріне бәсекелес болады — біріне көп уақыт бөлінсе, екіншісі өздігінен азаяды.
Неліктен смартфонға тыйым салу пайда бермейді?
Ғалымдардың айтуынша, егер ұл балалардың психикалық жағдайы нашарласа, олардың бейнеойындарға қызығушылығы керісінше төмендейді. Яғни, мәселенің себебі технология емес, психикалық күйдегі өзгерістер ойындарға деген қатынасты айқындайды.
Жағымсыз контент қысқа мерзімді жағымсыз көңіл күй тудыруы мүмкін болғанымен, ұзақ мерзімді перспективада экран уақытын шектеу немесе телефондарға тыйым салу жасөспірімнің психикалық денсаулығына оң әсер етеді деген ешқандай дәлел табылмады. Демек, мәселені тек смартфоннан іздеу қате болып шықты.
Сіздіңше, балалардың смартфон қолдануын шектегеннен гөрі, олармен бетпе-бет қарым-қатынасты көбейту тиімдірек пе?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
