Фото: Reuters / Шабуылдан кейінгі Тегеран
Таяу Шығыстағы шиеленіс жаңа және аса қауіпті кезеңге өтті. Reuters агенттігіне сұхбат берген израильдік шенеуніктің айтуынша, Израиль мен АҚШ-тың Иран аумағына жасаған біріккен соққылары кезінде Иранның жоғарғы басшысы Аятолла Али Хаменеи мен президент Масуд Пезишкиян да нысаналар қатарында болған. Алайда, бұл соққылардың нақты нәтижесі, атап айтқанда, осы екі жоғары лауазымды тұлғаға байланысты салдары әзірге белгісіз болып отыр.
Мәселеге қанық дереккөз бұған дейін Reuters агенттігіне Хаменеи шабуыл кезінде Тегеранда болмағанын және қауіпсіз жерге көшірілгенін хабарлаған. Бұл Иранның саяси жүйесінің ең маңызды фигурасы қазір қайда екендігі туралы түрлі болжамдарды, сұрақтар мен алаңдаушылықтарды одан әрі күшейтті.
Иран билігіне жақын дереккөздің айтуынша, соққылардың салдарынан Революциялық гвардияның бірнеше жоғары лауазымды қолбасшылары мен саяси шенеуніктері қаза болуы мүмкін. Reuters үш дереккөзге сүйене отырып, Иран қорғаныс министрі мен Революциялық гвардия қолбасшысының қаза тапқаны туралы хабарлады. Сонымен қатар, кейбір мәлімдемелер әлі толық дәлелденген жоқ.
Иранның бұқаралық ақпарат құралдары елдің Сыртқы істер министрі Аббас Арокчидің аман екенін хабарлап жатыр. Демек, Тегерандағы соққылар қаншалықты ауқымды болса да, барлық жоғары лауазымды шенеуніктердің тағдыры бірдей емес және ақпарат алаңында әлі де аралас, қарама-қайшы көрініс сақталуда. Ирандағы оқиғалар туралы ақпарат тез жаңартылады, сондықтан әрбір хабарламаға мұқият қарау керек.
Жағдайдың қаншалықты күрделі екенін The New York Times ұсынған спутниктік суреттер туралы мәліметтер одан да айқын көрсетті. Оның айтуынша, Тегеранда Хаменеидің күзетілетін кешенінің аумағында қара түтін көтеріліп, ауқымды қирату іздері байқалған.
Фото: Airbus
Airbus компаниясы сенбі күні таңертең түсірген суреттерде Хаменеидің резиденциясы және жоғары лауазымды шенеуніктерді қабылдайтын орын ретінде қызмет ететін кешендегі ғимараттардың қирағаны туралы хабарлар бар. Бірақ бұл кадрлар Хаменеидің өзі сол жерде болғанын білдірмейді.
Басқа дереккөздердің жазуынша, шабуылдар Иранның бұрынғы президенті Махмуд Ахмадинажад тұратын аумаққа да тиген. Бірақ жарылыстар кезінде оның қайда болғаны туралы нақты және сенімді ақпарат бірден берілмеген. Сондықтан бұл бөлім әзірге жедел ақпарат ағынындағы шағым ретінде бағалануда.
Аятолла Али Хаменеи, 86 жаста, Иранның жоғары басшысы ретінде 1989 жылдан бері елдегі ең жоғары саяси және діни билікті ұстап отыр. Ол билік тармақтарына, әскери құрылымдарға және сот жүйесіне үлкен ықпал ететін тұлға ретінде Иранның мемлекеттік басқаруының негізгі тірегі саналады. Сондықтан оған қарсы бағытталған кез келген ықтимал соққы бүкіл аймақтың саясатын дүр сілкіндіретін оқиға ретінде қабылданады.
Хабарламаларда еске алынған тағы бір маңызды фон - 2025 жылдың маусым айындағы соққылар. Сол кезде де Израиль мен АҚШ жасаған шабуылдардан Иранның маңызды ядролық және зымыран нысандары үлкен шығынға ұшырағаны, сондай-ақ Хаменеиге жақын бірқатар адамдар мен Революциялық гвардия қолбасшылары қаза тапқаны айтылған еді. Осы оқиғалардан кейін Хаменеидің айтарлықтай жабық және қорғалған режимге көшкені туралы ақпарат тарады.
Қысқасы, бүгінгі соққылар тек әскери тәжірибе ғана емес, Иран билігінің ең жоғарғы сатысына дейін жеткен үлкен қысым ретінде қарастырылады. Ең үлкен сұрақ әлі де ашық: нысанаға алынғандардың тағдыры қандай болады, Тегеранның келесі қадамы қандай болады және бұл шабуылдар Таяу Шығысты тағы қандай деңгейдегі қақтығысқа әкелуі мүмкін?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
