Бүгінгі таңда жаһандық деңгейде кәмелетке толмағандарды әлеуметтік желілердің теріс әсерінен қорғау мәселесі күн тәртібіндегі ең өзекті тақырыпқа айналды. Көптеген елдер жастар үшін интернет платформаларын пайдалануды шектеу немесе толығымен тыйым салу бойынша қатаң заңнамалық тетіктерді әзірлеуде. Қазіргі уақытта пайдаланушының жай ғана “мен 18 жастамын” деген жазуына сену дәуірі өтті. Үкіметтер технологиялық компаниялардан тіркелу кезінде жасты растаудың сенімді және нақты техникалық әдістерін енгізуді талап етуде.
Атап айтқанда, Индонезия үкіметі биылғы жылдың наурыз айында 16 жасқа толмағандар үшін YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X, Bigo Live және Roblox сияқты платформаларға кіруді шектеу жоспарын жариялады. Бұл бастама қоғамда қызу пікірталас тудыруда. Сарапшылардың бір тобы балаларды виртуалды әлемнің зиянды әсерінен қорғау қажеттігін атап өтсе, басқалары мұндай шектеулерді іс жүзінде қалай бақылауға және орындауға болатынына күмән келтіруде.
Ұлыбритания болса, мәселені басқаша шешуге тырысуда. Үкімет әлеуметтік желі компанияларын пайдаланушыларда тәуелділікті тудыратын функцияларды, атап айтқанда, шексіз лентаны (reels) алып тастауға немесе қатаң шектеуге мәжбүрлемек. Мәселе тек платформаға кіруге тыйым салуда емес, алгоритмдердің адам назарын қалай баурап алатынында да.
Алайда, бұл реформалардың екінші жағы да бар. Сарапшылар жасты міндетті түрде тексеру жүйелері енгізілгенде жеке деректердің құпиялылығы мен қауіпсіздігі қалай қамтамасыз етілетініне алаңдаулы. Өйткені жасты анықтау процесі пайдаланушылардың жеке деректерін жинауды және сақтауды талап етеді. Нәтижесінде, “баланы қорғаймыз” деген игі мақсаттың артынан киберқауіпсіздікке қатысты жаңа мәселелер туындауы мүмкін. Қорытындылай келе, әлемде балалар үшін әлеуметтік желілер еркіндігі азайып, бақылау күшейіп келеді, бірақ бұл шаралардың қаншалықты тиімді болатыны уақыт өте келе белгілі болады.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
