Камбоджада даңққа ие болып, батылдығы үшін алтын медаль алған танымал мина іздеуші тышқан Магава құрметіне ескерткіш ашылды. Бұл туралы BBC хабарлады.
«Магава» деген лақап атпен танымал бұл тышқан сегіз жыл өмір сүрді. 2016 жылдан бастап бес жыл бойы Камбоджада 100-ден астам мина мен жарылғыш құрылғыларды анықтауда қатысқан. Оның құрметіне жергілікті тастан ескерткіш тұрғызылды және 4 сәуір — Халықаралық миналарға қарсы күрес күніне орай ресми түрде ашылды.
БҰҰ мәліметінше, Камбоджада миналар әлі де қауіпті болып отыр. Бір миллионнан астам адам жарылмаған миналар орналасқан аумақтарда өмір сүріп, жұмыс істеуді жалғастыруда.
Магава Бельгияның Apopo қайырымдылық ұйымы арқылы дайындалып, 2016 жылы Камбоджаға әкелінді және мина іздеу жұмыстарында қолданылды. Ол өткір иіс сезу қабілеті арқылы жарылғыш заттардағы химиялық компоненттерді анықтап, мамандарға сигнал берді. Кейін олар қауіпсіз жолмен жойылды.
Өмір бойы Магава 141 мың шаршы метрден астам жерді тазалаған — бұл шамамен 20 футбол алаңына тең. Ол теннис корты көлеміндегі алаңды небәрі 20 минутта тексерген. 2020 жылы «адам өмірін сақтауға адалдығы» үшін ПДСА алтын медалімен марапатталды және бұл сыйлықты алған алғашқы тышқан болды.
Қартаюы мен қозғалысының баяулауына байланысты қысқа мерзімге «зейнетке шыққан» Магава 2022 жылы қайтыс болды. Apopo ұйымының Камбоджадағы бағдарламасының менеджері Майкл Рейннің айтуынша, Магава ескерткіші «халықаралық қауымдастыққа бұл жерде әлі де атқарылатын жұмыстар бар екенін еске салады».
Камбоджа үкіметі 2030 жылға дейін миналардан бос елге айналуды мақсат етуде. Apopo 1990-жылдардан бері «HeroRAT» деп аталатын арнайы тышқандарды дайындап келеді. Олардың аз салмағы миналарды жарықтатпайды, сондықтан адамдар үшін қауіпсіз.
«Олар тіпті дәстүрлі зертханалық әдістерге қарағанда туберкулезді тез анықтай алады», — деді Apopo. Сонымен қатар, бұл тышқандар Танзанияда жабайы жануарлардың заңсыз саудасына қарсы күресте де қолданылады.
Apopo дайындаған тағы бір тышқан — Ронин, 2021 жылдан бері 109 мина және 15 жарылмаған оқ-дәріні анықтап, 2025 жылы жаңа әлемдік рекорд орнатты. Оның Преа Вихеар провинциясындағы нәтижелері Магаваның рекордын да артты.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
