Макс Планк атындағы Күн жүйесін зерттеу институтының ғалымдары Юпитер орбитасынан кейінгі аймақ ғаламшарлар мен астероидтардың негізгі «құрылыс блоктары» саналатын планетозимальдардың қалыптасуындағы ең маңызды «фабрикалардың» бірі болғанын анықтады. Бұл зерттеу нәтижелері The Astrophysical Journal журналында жарияланды.
Ғалымдардың айтуынша, шамамен 4,6 миллиард жыл бұрын жас Күннің айналасы газ бен шаңнан тұратын орасан зор дискпен қоршалған. Уақыт өте келе шаң бөлшектері бір-біріне қосылып, кейіннен ғаламшарлар мен астероидтарға айналған ірірек ғарыштық денелер — планетозимальдарды құрады.
Зерттеушілер Күн жүйесі пайда болғаннан кейінгі 2–4 миллион жыл ішіндегі процестерді модельдеді. Ол уақытқа қарай Юпитер қалыптасып үлгерген және өз орбитасының айналасындағы газ-шаң дискісінде үлкен жарықшақ пайда еткен. Оның артында газ қысымы жоғары аймақ пайда болып, онда шаң бөлшектері мен ғарыштық «тасшықтар» жинала бастаған.
Мамандардың есептеуінше, дәл осы аймақ планетозимальдардың дүниеге келуі үшін ең қолайлы мекен болып шықты.
Модельдеу нәтижелері ежелгі метеориттер — көміртекті хондриттер бойынша алынған мәліметтермен де сәйкес келді. Бұл метеориттердің құрамында Күн жүйесі қалыптаса бастаған кезеңнен бері дерлік өзгермеген заттар сақталғаны айтылуда.
Ғалымдар Юпитердің артындағы «шаң тұзағында» екі түрлі заттың қатынасы уақыт өте келе өзгергенін де анықтады. Олардың бірі ұсақ әрі сынғыш материалдар болса, екіншісі жоғары температурада қалыптасқан тығызырақ фрагменттерден тұрған. Кейіннен дәл осы процесс әртүрлі құрамдағы планетозимальдардың бірнеше ұрпағын дүниеге әкелген.
Зерттеу авторларының пікірінше, Юпитердің артында тек көміртекті хондриттердің ғана емес, одан да ежелгі метеорит түрлерінің алғашқы аталары қалыптасқан болуы мүмкін.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
