Қытай футболында бірнеше айдан бері жалғасып келе жатқан ірі тазарту жұмыстары мен дағдарыстар жаңа, анағұрлым қатал кезеңге өтті. Қытай Футбол Ассоциациясы (CFA) ел спорты тарихындағы ең ірі сыбайлас жемқорлық пен келісілген ойындар бойынша жүргізіліп жатқан тергеу аясында жазаланған сала өкілдерінің үшінші кеңейтілген тізімін ресми түрде жариялады.
Естеріңізге сала кетейік, осы жылдың қаңтар айында басталған сыбайлас жемқорлыққа қарсы науқанның алғашқы толқынында-ақ елдің ең атақты клубтары қатаң жазаланған болатын. Сол кезде «Shanghai Shenhua» командасынан 10 ұпай, «Shanghai Port» клубынан 5 ұпай алынып тасталып, жалпы есепте 73 адам футболдан мүлдем шеттетілген еді.
17 адамға өмір бойына тыйым және 48 адамға дисквалификация
Беделді South China Morning Post басылымы таратқан соңғы мәліметтерге қарағанда, Қытай Футбол Ассоциациясы саладағы қылмыстық жүйеге тосқауыл қою мақсатында кезекті қатал санкцияларды жариялады. Жаңа шешімге сәйкес:
17 адам футбол қызметімен айналысудан өмір бойына айырылды;
48 адам айыбының дәрежесіне қарай 5 жылға дейінгі әртүрлі мерзімге футболдан дисквалификацияланды.
Бұл қатаң жазалау шаралары тек футболшылармен шектеліп қалмады. Шектеулер тізіміне танымал клуб басшылары, жетекші бапкерлер, кәсіпқой футболшылар мен төрешілер енді. Тергеу қорытындысына сәйкес, олардың көпшілігі ірі көлемде пара алу, заңсыз букмекерлік жүйелермен ынтымақтастық орнату және кездесу нәтижелерін алдын ала бұрмалау (келісілген ойындар ұйымдастыру) сияқты ауыр қылмыстарда айыпты деп танылды.
Ассоциация өз мәлімдемесінде жазалау шаралары қандай өлшемдер негізінде белгіленгеніне нақтылық енгізді:
«Әрбір айыпталушыға қатысты шығарылған үкім олардың жасаған әрекеттерінің сипаты, алынған параның көлемі, осы қылмыстың бұрын қайталану дәрежесі және әрекеттердің қаншалықты қасақана жасалғанын терең зерттеу негізінде, әділ түрде белгіленді», — делінген CFA ресми хабарында.
Жазаланған танымал тұлғалар мен клуб басшылары
Футболдан өмір бойына қуылған 17 негізгі фигуранттың арасында Қытай футболында өз ықпалы бар бірқатар танымал шенеуніктер бар. Атап айтқанда, «Shenzhen» клубының бұрынғы бас менеджері Ding Yong, «Zhongyu» командасының бұрынғы басшысы Shi Yaoyun және «Meizhou Hakka» клубының бұрынғы бас менеджері Cao Yan енді миллиондар ойынына жолатылмайтын болды.
Белгілі бір мерзімге (5 жылға дейін) доп тебу немесе басқаруда қатысу құқығынан айырылған 48 адамдық тізімде де атақты тұлғалар бар. Олардың арасында «Guangzhou» клубының бас менеджері Gao Han мен елдің ең танымал командаларының бірі — «Beijing Guoan»-ның бұрынғы бас менеджері Li Ming-нің болуы жергілікті жанкүйерлер үшін нағыз шок болды.
Кезекті айыппұл және ұпайдан айыру
Сонымен қатар, Қытай Футбол Ассоциациясы тек жеке тұлғаларды ғана емес, сыбайлас жемқорлық батпағына батқан клубтардың өзін де аяусыз жазалауда. Мәлім етілгендей, «Meizhou Hakka» клубынан ағымдағы 2026 жылғы маусым үшін қосымша 6 ұпай алынып тасталатын болды.
Сондай-ақ, аталған командаға қатысты ірі көлемде қаржылық санкция қолданылды. Клуб басшылығы жасаған заңбұзушылықтары үшін мемлекеттік бюджетке 800 000 юань (шамамен 117 600 АҚШ доллары) көлемінде айыппұл төлеуге мәжбүр болды. Сарапшылардың пікірінше, бұл қатаң шаралар Қытай футболын ішкі кеселдерден тазартып, халықаралық аренадағы беделін қайта қалпына келтіру үшін қызмет етеді.
Сіздіңше, футбол клубтарынан ұпайларды алып тастау және шенеуніктерді өмір бойына шеттету сияқты қатал жазалар футболдағы сыбайлас жемқорлық дертін түп-тамырымен жоюға жеткілікті бола ма?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
