Dünyada zaman hesaplama sistemi değişiyor: "artık saniye" kaldırılıyor

Dünyanın 69 ülkesinden temsilciler, zaman hesaplamasında kullanılan artık saniyeden vazgeçilmesine ve yerine yeni bir sistemin getirilmesine oy verdi. Değişikliklerin 2027 yılından itibaren yürürlüğe girmesi planlanıyor. Konuyla ilgili haberi The Guardian duyurdu.

Karar, 15 Ekim'de Fransa'nın Versay kentinde Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu tarafından düzenlenen konferansta alındı. Yeni sisteme göre, eşgüdümlü evrensel zaman (UTC) ile Dünya'nın dönüşüne dayalı astronomik zaman arasındaki farkın bir saate kadar çıkmasına izin verilecek. Ancak böyle bir farkı düzeltme ihtiyacı binlerce yıl boyunca ortaya çıkmayabilir.

Mevcut zaman sisteminde, Dünya'nın dönüşündeki değişiklikleri hesaba katmak için gerektiğinde UTC'ye bir saniye ekleniyor. Buna "artık saniye" deniyor. Ancak bu tür küçük değişiklikler bilgisayar sistemlerinde, iletişim ağlarında, uydularda ve elektrik şebekelerinde arızalara yol açabiliyor.

Örneğin, 2012 yılında artık saniye eklendikten sonra bazı bilgisayar sistemlerinde sorunlar yaşandı. Reddit ve LinkedIn sitelerinde kesintiler gözlemlendi, Qantas havayolu uçuşlarında da gecikmeler meydana geldi.

Bilim insanları, Dünya'nın dönüş hızının sabit olmadığını açıklıyor. Bu hız, gezegenin iç yapısı, okyanuslar ve atmosferdeki süreçler gibi doğal faktörlerin etkisiyle değişiyor. Uzun vadede Dünya'nın dönüşü yavaşlıyor, ancak son yıllarda hızlandığı dönemler de gözlemlendi.

Bu nedenle uzmanlar, gelecekte zamanı ayarlamak için bir saniye eklemek yerine çıkarılması gerekebileceğinden endişe ediyor. Buna "negatif artık saniye" deniyor ve henüz uygulamada kullanılmadı. Bilim insanları, böyle bir ihtiyacın önümüzdeki on yıl içinde ortaya çıkma olasılığını yaklaşık yüzde 30 olarak tahmin ediyor.

Yeni sistemin temel amacı, zaman hesaplamasındaki sık yapılan küçük değişiklikleri ortadan kaldırarak dijital altyapıdaki arıza riskini azaltmaktır. Bu kapsamda astronomik zaman ile resmi zaman arasındaki farkın büyümesine izin verilecek ve gerekli düzeltme, fark bir saatlik sınıra ulaştığında yapılabilecek.

Bilgi için belirtmek gerekirse, 1967 yılında saniyenin tanımı sezyum-133 atomunun titreşimlerine dayalı olarak belirlenmişti. 1972'den bu yana Dünya'nın dönüşüyle uyumu korumak için UTC'ye toplam 27 kez artık saniye eklendi. Son olarak bu değişiklik 31 Aralık 2016'da yapıldı.