Microsoft’un AI Economy Institute tarafından yayımlanan “Global AI Adoption in 2025 — A Widening Digital Divide” raporuna göre, 2025 yılının ikinci yarısında dünyada üretken yapay zekâ kullanımı yeniden arttı. Raporda “AI diffusion” adlı bir gösterge kullanılıyor: bu, belirli bir dönemde üretken AI ürününü kullanan insanların payıdır; Microsoft telemetrisine dayanır ve ardından işletim sistemi/cihaz payı, internet kapsaması ve nüfus büyüklüğüne göre düzeltmeler yapılır.
Raporun en önemli sonucu tek bir şey: büyüme var, ancak eşit dağılmıyor. 2025’in ikinci yarısında dünya genelinde üretken AI kullanımı %16,3’e ulaştı (ilk yarıyılda %15,1 idi). Bununla birlikte “Global North”ta oran %24,7’ye çıkarken, “Global South”ta %14,1 düzeyinde kaldı. Yani fark daha da açılıyor.
Liderler kim ve neden öndeler
Listenin üst sıralarında dijital altyapının, devlet politikasının ve halkın becerilerinin birlikte “işlediği” ülkeler yer alıyor. Raporda 2025 yılının sonunda çalışma çağındaki nüfus arasında üretken AI kullanım payında ilk sırayı BAE’nin aldığı belirtiliyor — %64,0. İkinci sırada Singapur (%60,9), üçüncü sırada Norveç (%46,4) var.
Top-10 şu şekilde veriliyor:
BAE — %64,0
Singapur — %60,9
Norveç — %46,4
İrlanda — %44,6
Fransa — %44,0
İspanya — %41,8
Yeni Zelanda — %40,5
Hollanda — %38,9
Birleşik Krallık — %38,9
Katar — %38,3
İlginç olan şu ki, büyük bir ekonomi “otomatik” biçimde üst sıralara çıkmıyor. Örneğin ABD altyapı ve model geliştirmede lider olsa da raporda AI kullanımında ancak 24. sırada yer aldığı ve çalışma çağındaki nüfus içinde kullanımın %28,3 olduğu belirtiliyor.
Güney Kore ise 2025’in ikinci yarısında en büyük “sıçramayı” yapan ülke olarak öne çıkarılıyor: 25. sıradan 18. sıraya yükseldiği, oranın %30’u aştığı vurgulanıyor.
Özbekistan’da rakamlar ne söylüyor
Şimdi bize dair kısım: bazı yerel ve uluslararası medya kuruluşları, Microsoft’un bu raporuna dayanarak, 2025 yılının sonunda Özbekistan’da üretken AI’yı aktif kullananların payının %6,3 olduğunu yazıyor. Onlara göre büyüme de büyük değil: yarım yıl içinde %5,7’den %6,3’e çıktı.
Bu verilerin yorumunda Özbekistan da “alt onluğa” yakın ülkeler arasında anılıyor ve bazı kaynaklar Küba, Afganistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Kamboçya gibi ülkelerle birlikte düşük göstergeler grubunda kaydedildiğini aktarıyor.
Açıkçası burada acı bir gerçek var: dünyada AI “sıradan bir araç” hâline gelirken, bizde hâlâ birçok kişi için “ilginç bir oyuncak” ya da tamamen yabancı bir şey olarak kalıyor. AI treni gidiyor, biz ise hâlâ bileti arıyoruz.
Ne yapmak керек ve 2026’da ne bekliyoruz
Raporun genel tonu şunu işaret ediyor: AI’nın kitlesel kullanımı sadece internetin varlığına değil, üç faktöre bağlı:
dijital altyapı ve kullanışlı hizmetler,
toplumun AI okuryazarlığı (basit, pratik beceriler),
devlet ve iş dünyasının gerçek uygulaması (okul, işyeri, hizmetler).
Özbekistan için 2026’da en hızlı sonuç verecek yol — AI’yı “moda” değil, “araç” olarak yaygınlaştırmak: eğitimde (öğretmene yardımcı), ofis işlerinde (metin, tablo, rapor), hizmetlerde (başvurular, arama, danışmanlık). AI her gün işi 10–15 dakika hızlandırıyorsa, insanlar onu kendi isteğiyle kullanır — zorlamaya gerek yok.
Sonuç basit: sıralama bir hüküm değil, bir sinyaldir. Bugün altta olmak, yarın da altta kalmak demek değildir. Ancak hareket gecikirse fark büyümeye devam eder. 2026, “AI’ya bir bakalım” yılı değil, “onu işe koyalım” yılı olmalıdır.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
