АҚШ президенті Дональд Трамп Ирандағы билікке қарсы жалғасып жатқан қатаң наразылықтар аясында Тегеранға қатысты «қатаң шаралар» қолдану мүмкіндіктерін қарастыруда. The Wall Street Journal хабарлауынша, Вашингтон Таяу Шығыстағы одақтастарын ықтимал әскери операциялар туралы алдын ала ескерткен. Ал Ұлыбританияның The Telegraph газеті оқиғалардың дамуының төрт негізгі сценарийін талдады.
1. «Рәміздік соққылар»: Тегеранға елеулі ескерту
Бірінші нұсқа бойынша, АҚШ Иран билігіне наразыларды өлім жазасына кесу мен қанды қуғын-сүргін жауапсыз қалмайтынын көрсету үшін шектеулі әуе соққыларын жасауы мүмкін.
- Нысаналар: Ислам революциясы сақшылары корпусының (ИРСК) базалары немесе ядролық бағдарлама нысандары.
- Мақсат: режимді репрессияны тоқтатуға мәжбүрлеу.
- Қауіп: егер соққылар жеткілікті күшті болмаса, Тегеран мұны АҚШ-тың әлсіздігі деп қабылдап, жағдай одан әрі ушығуы мүмкін.
2. Ауқымды науқан: режимді құлату
Екінші сценарий Ирандағы қазіргі жүйені толық жоюға бағытталған ұзақ әрі жаппай бомбалауды көздейді.
- Стратегия: тек әскери базалар ғана емес, мемлекеттік басқару органдары, сот, прокуратура және ресми басылымдар да нысанаға алынады.
- Мәселе: бұл үшін АҚШ аймаққа қосымша әуе тасымалдаушы соққы топтарын тартуы керек. Сондай-ақ сыртқы агрессия ирандықтарды қазіргі билік төңірегіне топтастырып жіберуі мүмкін.
3. Жоғарғы көшбасшы Әли Хаменейдің жойылуы
Вашингтон әкімшілігі үшін «Венесуэла сценарийі» (Мадуроны ұстау жоспары) секілді қатаң қадам тартымды көрінуі мүмкін. Үшінші нұсқа — Иранның жоғарғы көшбасшысын физикалық тұрғыда жою.
- Күтілетін нәтиже: Хаменейсіз қалған режим өкілдері өз өмірін сақтау үшін АҚШ талаптарына (ядролық қарудан бас тарту және т.б.) келіседі деп болжанады.
- Қауіп: Хаменей тек саяси ғана емес, діни көшбасшы да. Оның өлтірілуі бүкіл Таяу Шығыста діни қақтығыстар мен ауқымды соғысты тұтандыруы мүмкін.
4. Киберсоғыс және ақпараттық қолдау
Төртінші жол — тікелей әскери араласусыз, наразыларды ақпарат және технологиялармен қолдау.
- Әдістер: Иранның мемлекеттік желілеріне кибершабуыл жасау, Starlink терминалдарын елге жеткізу арқылы интернет блокадасын бұзу.
- Сарапшылар пікірі: кейбір талдаушылар бұл нұсқа үшін уақыт өтіп кеткенін, енді режимді тек сыртқы әскери қысым ғана тоқтата алатынын айтады.
Сіздің ойыңызша, АҚШ-тың Иранның ішкі істеріне әскери араласуы аймақта бейбітшілік орната ма, әлде жағдайды одан әрі тұрақсыздандыра ма?
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
