Prezident narkojinoyatchilik va uyushgan jinoiy guruhlarga qarshi kurashda eng asosiy nuqta — narkotik “kanal”larining oxirgi manbasi va uni moliyalayotgan homiylargacha yetib borish ekanini ta’kidlab, mas’ullarda bu borada qat’iyat yetishmayotganini tanqid qildi. Davlat rahbariga ko‘ra, faqat ijrochilarni ushlash bilan cheklanish muammoning ildizini quritmaydi — zanjirning boshiga chiqish shart.
Ma’lum qilinishicha, poytaxtda narkojinoyatlar soni 4 mingdan oshib ketgan. Shuningdek, qo‘lga olingan 112 ta uyushgan jinoiy guruh tomonidan 1 ming 300 dan ortiq jinoyat sodir etilgani qayd etildi. Bu raqamlar masalaning qanchalik jiddiy tus olganini yaqqol ko‘rsatadi.
Eng og‘ir tomoni — ayrim jinoyatlar uchun aybdor deb topilganlar jazoning yarmini ham to‘liq o‘tamasdan ozodlikka chiqib ketayapti. Natijada takroran jinoyat sodir etish holatlari oxirgi uch yilda 125 foizga oshgani aytildi. Ya’ni jazo muqarrarligi hissi susaysa, jinoyat ham “qayta-qayta takrorlanadigan odat”ga aylanib qolyapti.
Shu bilan birga, Prezident Administratsiyasi masalaga bevosita shug‘ullana boshlaganidan keyin muayyan siljish bo‘lgani ta’kidlandi: so‘nggi uch oyda respublika bo‘yicha 50 ga yaqin yirik narkoguruh ushlanib, yarim tonna narkotik moddalar muomalasiga chek qo‘yilgan.
Davlat rahbari alohida xavotir bilan yana bir og‘riqli holatni ham tilga oldi: chet davlatlarda ham ayrim fuqarolarimiz uyushgan to‘dalar tuzib, o‘z yurtdoshlariga nisbatan tovlamachilik, zo‘ravonlik qilish, tadbirkorlik faoliyatiga to‘siq qo‘yish bilan shug‘ullanayotgani aytildi. Shu kabi ommaviy mushtlashuvlar va jinoiy holatlar O‘zbekiston obro‘siga ham salbiy ta’sir qilayotgani urg‘ulandi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, o‘tgan yilning o‘zida chet elda og‘ir vaziyatga tushib qolgan 3 ming 700 nafar fuqaro mamlakatga qaytarilgan. Shu bilan birga, 192 nafar fuqaro odam savdosi qurboniga aylangani keltirildi. Chet elga chiqib, u yerda uyushgan guruh tuzgan va yurtdoshlarni ham talon-toroj qilayotgan shaxslar faoliyatiga chek qo‘yishdagi sustkashliklar tanqid ostiga olindi.
Yig‘ilishda yana bir xavfli tendensiya ko‘rsatib o‘tildi: avval faqat “ko‘cha”dagi jinoyatchilik deb qaralgan uyushgan guruhlar bugun “biznes niqobi” ostida daromadli sohalarga kirib boryapti. Ayniqsa, ko‘p qavatli uylar va avtomashinalar oldi-sotdisi, moliyaviy piramidalar, Haj va Umra ziyoratini tashkil etish yo‘nalishlarida jinoiy tuzilmalar faolligi ko‘paygani ta’kidlandi.
Shaharda xonadon sotish masalasida 3 mingdan ziyod fuqaroga 1,3 trillion so‘m zarar yetkazilgani qayd etildi. Bu esa firibgarlikning “oddiy aldash” emas, balki minglab oilalar taqdiriga ta’sir qiluvchi katta ijtimoiy muammoga aylanganini anglatadi.
Prezident mas’ullar aholini firibgarlar qopqonidan asrash uchun huquqiy savodxonlikni oshirish, tushuntirish ishlarini kuchaytirish bo‘yicha yetarli ish olib bormayotganini ham ochiq aytdi. Chunki profilaktika — faqat plakat emas, odamlarga real hayotda “qanday aldanmaslik”ni o‘rgatish, xavfli sxemalarni o‘z vaqtida fosh qilish demak.
Xulosa bitta: jinoyatga qarshi kurashda tezkor natija — yaxshi, lekin barqaror g‘alaba uchun ildizga tushish kerak. Manba, homiy, moliyaviy zanjir va “qonuniy ko‘rinish” berib turgan soxta bizneslar ochilmasa, muammo shakl almashtirib qaytib kelaveradi. Shuning uchun ham bugungi talab aniq: qat’iyat, tezlik va tizimli choralar.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
