Kiberdeklar davri: Katta texnologik nazoratga qarshi ijodiy isyon

Oʻzini "ochiq kodli yomon qiz" deb ataydigan CC bilan suhbatlashganingizda, u sizga pushti rangli suv parisi sumkachasidan javob yozayotgan boʻlishi mumkin. Bu shunchaki aksessuar emas, balki Raspberry Pi asosida yaratilgan, elektron kitob oʻqiydigan, serverlarga ulangan va mahalliy AI tizimi bilan ishlaydigan toʻliq funksional kiberdek — qoʻlda yasalgan ixcham kompyuterdir. CC dasturiy injiniring sohasida maʼlumotga ega boʻlmasa-da, u Bimbo Tech blogi orqali boshqa ayollarga ham RAM nimaligini bilmasdan turib, shunday qurilmalar yasashni oʻrgatmoqda. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Kiberdek tushunchasi ilk bor Uilyam Gibsonning 1984-yildagi "Neyromant" romanida paydo boʻlgan. 2010-yillarda Raspberry Pi kabi kichik kompyuterlar bozorga chiqqach, ishqibozlar oʻz qurilmalarini yashirin jamoalarda baham koʻra boshlashdi. Soʻnggi oylarda esa ijtimoiy tarmoqlardagi ayollar tufayli bu yoʻnalish yangi bosqichga chiqdi. Ular qora va kumush rangli standart gadjetlardan charchab, texnologiyalarni giper-feminin va badiiy koʻrinishga keltirishmoqda.

Hozirda Instagram va TikTok tarmoqlarida yogʻoch va moxdan yasalgan, Game Boy oʻyinlarini oʻynaydigan kiberdeklarni, 3D-printerda bosilgan qadimiy qoldiq koʻrinishidagi MP3 pleerlarni yoki ovozli eslatma yozadigan oʻrdak shaklidagi kompyuterlarni uchratish mumkin. Bu shunchaki estetika emas, balki Meta yoki Apple kabi gigantlarning doimiy nazoratidan qochish va shaxsiy maʼlumotlar xavfsizligini taʼminlash usulidir.

Ushbu trend odamlar yirik texnologik kompaniyalarning bir xilligidan charchagan vaqtda choʻqqisiga chiqdi. CCning taʼkidlashicha, 1000 dollar toʻlab sotib olingan iPhone kabi qurilmalarni foydalanuvchi oʻz xohishiga koʻra oʻzgartira olmaydi, aks holda kafolat bekor qilinadi. Kiberdeklar esa foydalanuvchilarga nazoratni oʻz qoʻliga olish va "qora quti"dan tashqariga chiqib, ijod qilish imkoniyatini beradi.