Koinotdagi maʼlumotlar markazlari biznes uchun juda qimmatga tushishi mumkin

Sunʼiy intellekt va bulutli xizmatlarning jadal oʻsishi kompaniyalarni maʼlumotlarni qayta ishlash markazlari (MAM) uchun yangi energiya manbalarini izlashga majbur qilmoqda. Soʻnggi yillarda koinotda quyosh energiyasi hisobiga ishlaydigan orbital maʼlumotlar markazlarini yaratish gʻoyasi ommalashdi. Biroq NASA Reaktiv harakat laboratoriyasi olimi Vyacheslav Turishevning yangi tadqiqoti shuni koʻrsatadiki, ushbu jozibador konsepsiya va tijoriy voqelik oʻrtasida ulkan muhandislik tafovuti mavjud. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Tadqiqot doirasida orbital markazlarning yer ustidagi obʼyektlar bilan tannarx va samaradorlik boʻyicha raqobatlasha olish imkoniyatini tahlil qiluvchi matematik model yaratildi. Unda uskunalar massasi, energiya isteʼmoli, Yer bilan aloqa imkoniyatlari, radiatsiya taʼsiri va sunʼiy yoʻldoshlarning xizmat muddati hisobga olindi. Taxminlarga koʻra, 2028-yilga kelib dunyodagi barcha maʼlumotlar markazlari yiliga 325 dan 580 TVt·soatgacha elektr energiyasi isteʼmol qiladi, bu esa koinotdagi hisoblash tizimlariga boʻlgan qiziqishni oshirmoqda.

Orbita doimiy quyosh nuriga ega boʻlsa-da, fizika qonunlari bu ustunliklarni yoʻqqa chiqaradi. Eng katta muammo — sovutish tizimidir. Yerda serverlar havo yoki suyuqlik yordamida sovutilsa, vakuumda konveksiya mavjud emas. Ortiqcha issiqlikdan xalos boʻlishning yagona yoʻli — koinotga energiya tarqatuvchi ulkan radiatorlardir. Masalan, 1 MW quvvatga ega hisoblash tuguni uchun taxminan 5600 kvadrat metr quyosh panellari va 2500 kvadrat metr radiatorlar talab qilinadi.

Iqtisodiy hisob-kitoblar yanada murakkabroq. Orbital maʼlumotlar markazi yer ustidagi obʼyektlar bilan raqobatlasha olishi uchun uni ishlab chiqarish va orbitaga chiqarishning umumiy qiymati bir kilogramm uchun 250 dollardan 1000 dollargacha boʻlishi kerak. Hozirgi tijoriy parvozlar esa hatto uskunaning oʻz narxini hisobga olmaganda ham ancha qimmatga tushmoqda. Shu sababli, koinotdagi bulutli platformalar hozircha faqat nazariya boʻlib qolmoqda.