Ақ үй АҚШ президенті Дональд Трамптың "АҚШ-тың қысымымен Иран 800 өлім жазасын жүзеге асырмады" деген мәлімдемесіне жауап берді. Бұл туралы Ақ үйдің баспасөз хатшысы Кэролайн Ливитт 15 январь, бейсенбіде мәлімдеді.
Оның айтуынша, президент ақпаратына сәйкес, 800 өлім жазасы "жоспарланған" және олар 14 январьда жүзеге асырылуы керек болған. Алайда Ливитт мұндай ақпараттың қай дереккөздерге сүйенгенін ашық айтпады.
Трамп бұған дейін "өте маңызды дереккөздер" оған Иранда өлім жазасының тоқтатылғаны туралы хабарлағанын айтқан. Ливитт АҚШ президенті жағдайды бақылауды жалғастырып жатқанын, сонымен бірге іс-әрекеттердің барлық ықтимал нұсқаларын ашық қалдырғанын айтты.
Осы күндері аймақтағы жағдайға қатысты түрлі сигналдар да көбейген. Al Hadath телеарнасы Иран үкіметі Иракпен шекара аумағында әуе кеңістігін жабуға бұйрық бергені туралы хабар таратты. Dpa агенттігі бұл ақпарат АҚШ тарапынан ықтимал әуе соққысы болуы мүмкін деген болжамдарды одан әрі күшейткенін атап өтті. Ақ үйдің баспасөз хатшысы "президент Трамп не істейтінін өзі ғана білетінін," ал оның жоспарлары туралы кеңесшілердің өте аз тобы ғана білетінін айтты.
Иран ішінде сот және ресми мәлімдемелер өткірлігімен назар аударады. 14 январьда Иранның сот билігінің басшысы Ғалам Хусейн Мохсени-Эджей наразылық кезінде ұсталған 18 000 адамға қатысты сот процестерін жеделдету және олардың бір бөлігіне өлім жазасын тағайындау қажеттігін айтқаны хабарланды. Бір уақытта Иран сыртқы істер министрі Аббас Арогчи Fox News телеарнасына берген сұхбатында үкіметте "жалпы асылу жоспары жоқ" екенін атап өтті.
АҚШ-та орналасқан HRANA құқық қорғау ұйымының мәліметінше, Иранда жалғасып жатқан тәртіпсіздіктер кезінде кемінде 544 адам қаза тауып, 10 600-ден астам адам ұсталған.
Наразылық акциялары 2025 жылдың 28 желтоқсанында басталғаны айтылады. Сол күні Тегеранда дүкен иелері экономикалық жағдайдың нашарлауына наразылық ретінде сауда нүктелерін жапты, кейінірек акцияларға басқа ірі қалалардың тұрғындары да қосылды. 30 декабрьде демонстранттар мен полиция арасында алғашқы қақтығыстар болғаны, күштік құрылымдар көзден жас ағызатын газ қолданғаны туралы хабарлар тарады. Көп ұзамай сөз сөйлеу саяси сипатқа ие болды: кейбір қатысушылар "Диктаторға өлім" деген ұранды айта бастады, наразылар режимнің ауысуын және эмиграцияда өмір сүріп жатқан тақ мұрагері Риза Пехлевидің билікке келуін талап етті.
Экономикалық фон да ауыр: Иран экономикасы 40%-ға жуық инфляция мен Батыстың санкцияларына байланысты күрделі қиындықтарды бастан кешіріп жатқаны айтылады.
Трамп 2 январьда Truth Social желісінде бейбіт наразылық білдірушілерге оқ атылса, АҚШ-тың араласуы мүмкін екенін ескертті. Кейінірек шерулер тәртіпсіздікке ұласты: Тегеран қаласының әкімі Алиреза Закани 9 январьға қараған түні болған оқиғаларда 50-ден астам банк пен бірнеше мемлекеттік мекемелер өртенгенін, сондай-ақ 30-дан астам мешіт өртеніп кеткенін хабарлады.
Қазіргі көрініс Вашингтон мәлімдемелері, Иран ішіндегі өткір шешімдер және аймақтағы алаңдаушылық сигналдары бір-бірін "қуып" келе жатқанын көрсетеді. Ең маңызды сұрақ - 800 өлім туралы мәлімдеме шынымен тексерілген факт пе, әлде саяси қысым ойынындағы кезекті тезис пе? Уақыт пен оқиғаның дамуы бұған жауап береді.
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
