Иранға соққылардың алдында Трамп әкімшілігінде жағдай жаһандық энергетикалық нарықты қатты шайқалтпайды деген көзқарас басым болғаны айтылады. The New York Times талдауы бұл жағдай "бәрі бақылауда" деген қате түсінікті күшейткенін атап өтті.
Ақ үйдегі кейбір есептеулер мұнай бағасы қысқа мерзімге ғана секіреді, содан кейін қайтадан төмендейді деген пікірге сүйенген. Сондай-ақ Иран бұрынғы шиеленістердегідей шектеулі жауап берумен шектеледі деген болжам да болған. Бұл көңіл-күй үлкен қауіптерді - әсіресе энергиямен қамтамасыз ету және инфрақұрылыммен байланысты қауіптерді - жеткілікті терең бағаламауға әкелгені айтылады.
Ең қиыны - теңіз жолдары. Сараптамаларда Иранның кемелер қозғалысына кедергі келтіруі мүмкін екендігі туралы ескертулер байыпты қабылданбағаны айтылады. Әңгіме Хурмуз бұғазы туралы болып отыр - ол жерден әлемдік мұнай мен отынның үлкен бөлігі өтеді. Reuters және басқа да талдаулар бойынша, бұл бұғаз арқылы әлемдік мұнай ағынының шамамен 20%-ы өтеді, сондықтан ол жердегі кез келген кедергі баға мен жеткізу тізбегіне бірден соққы береді.
Айтуынша, Ақ үйдегі кейбір шенеуніктер Иран өз экономикасына да ауыр зиян келтіретін үлкен дағдарысты әдейі "жағып жібермейді" деген пікірде болған. Бірақ бақылаушылардың пікірінше, дәл осы сәтте бір маңызды аспект жеткілікті түрде ескерілмеген: Тегеран стратегиялық энергетикалық жолдарды дәл осы қысым құралы ретінде пайдалануы мүмкін. Бұл мұнай ғана емес, дизель және логистика нарығында да сезімталдықты арттырады - Reuters дизель жеткізілімі мен бағасындағы өзгерістер жаһандық экономикалық баяулау қаупін күшейтуі мүмкін екенін жазды.
Нәтижесінде шешімдер көбінесе қысқа мерзімді саяси және әскери логикаға сүйене отырып қабылданды, дейді талдаулар. Бірақ оқиға басқа арнаға бұрылғанда, проблема "жергілікті қақтығыс" деңгейінен шығып, үлкен экономикалық сілкініске айналуы ықтимал. Осыған байланысты мұнай-газ тасымалдау шығындары күрт өскенін, кейбір маршруттарда танкер бағасы рекордқа жеткенін Reuters агенттігі атап өтті.
Қысқаша айтқанда, сарапшылардың алаңдаушылығы біреу: энергетикалық тәуекелдерді дұрыс бағаламау аймақтық шиеленістің динамикасын өзгертіп, оның әлемдік экономикаға әсерін одан әрі ауырлатуы мүмкін. Хормуздың айналасындағы әрбір сигнал - бұл тек геосаясат емес, бензин, логистика, баға және қарапайым адамдардың қалтасына жететін "үлкен түйме."
“Zamin”-ді Telegram-нан оқыңыз!
