29 маусымда аспанда сирек кездесетін «Құлпынай Айы» құбылысы бақыланды

29 маусымда түнгі аспанды жылдың ең қызықты астрономиялық құбылыстарының бірі — халық арасында «Құлпынай Айы» деп аталатын маусымдағы толық Ай жарықтандырды. Мамандардың айтуынша, бұл жолғы көрініс аспан әуесқойлары үшін ерекше тамаша болды.

Астрономдардың хабарлауынша, 2026 жылы дәл осы толық Ай Солтүстік жартышарда көкжиекке ең жақын нүктеде көрінді. Сондықтан Ай шыққан кезде ол әдеттегіден әлдеқайда үлкен болып көрінді. Бұл астрономиялық құбылыс емес, адам көзінде пайда болатын «Ай иллюзиясы» деп аталатын оптикалық әсермен түсіндіріледі.

Алайда сыртқы көрініс алдамшы болуы мүмкін. Шын мәнінде, биылғы маусымдағы толық Ай Жерден салыстырмалы түрде алыс орналасқандықтан, астрономияда «микроай» ретінде тіркеледі. Сол себепті оның көрінетін диаметрі кәдімгі толық Аймен салыстырғанда шамамен 13 пайызға кішірек болады және жарықтығы да сәл төмен көрінеді.

Мамандардың айтуынша, маусымдағы толық Ай жазғы күн тоқырауынан көп ұзамай болғандықтан, Солтүстік жартышарда аспанның төменгі бөлігімен қозғалды. Ал Оңтүстік жартышарда, керісінше, Ай салыстырмалы түрде биік траекторияда көрінді.

Көпшілік ойлағандай, «Құлпынай Айы» атауы оның түсіне байланысты емес. Бұл атау Солтүстік Американың байырғы халықтарының дәстүрлерінен шыққан және құлпынай жиналатын маусымды білдіреді. Сонымен қатар әртүрлі халықтар бұл толық Айды «Жидектер пісетін Ай», «Жасыл жүгері Айы» немесе «Ыстық Ай» деп те атайды.

Астрономия әуесқойлары үшін тағы бір қызықты ақпарат: келесі толық Ай — «Бұғы Айы» 29 шілдеде бақыланады. Сондықтан бүгінгі сирек кездесетін астрономиялық көріністі тамашалағысы келетіндерге түнгі аспанға қарауды ұмытпау ұсынылады.