ETH Zurich araştırmacıları, on yıllardır imkansız olduğu düşünülen bir sonuca ulaştıklarını duyurdular: kanıtlanabilir şekilde mükemmel rastgele sayı dizileri oluşturdular. İlk bakışta basit bir görev gibi görünse de, pratikte en kaliteli zarlar, madeni paralar ve modern rastgele sayı üreteçleri bile küçük sapmalara sahiptir. Bu konuda Ixbt.com haber veriyor.
Renato Renner ve Andreas Wallraff liderliğindeki fizikçi ekibi, bu sorunu çözmek için "rastgelelik güçlendirme" (randomness amplification) yöntemini önerdi. Deney için mutlak sıfıra yakın soğutulan ve 30 metrelik bir iletim hattı ile bağlanan iki süper iletken kuantum biti (kübit) kullanıldı. Kübitler, bir nesnenin ölçüm sonucunun diğeriyle anında bağlantılı olduğu kuantum dolanıklığı durumundaydı.
Çalışmanın temel unsuru, Bell testinin geliştirilmiş bir versiyonudur. Bu deney, sonuçların gizli klasik faktörler tarafından değil, sistemin gerçek kuantum doğası tarafından belirlendiğini doğrulamayı sağlar. Araştırmacılar ölçüm yöntemini seçmek için kasıtlı olarak kusurlu üreteçler kullansalar da, özel bir algoritma elde edilen verileri işleyerek matematiksel olarak ideal rastgeleliği ayrıştırdı.
Renner'e göre, bilim insanları artık sadece rastgele sayılar üretmekle kalmıyor, aynı zamanda bunların rastgeleliğini fiziksel açıdan da doğrulayabiliyor. Bu sadece istatistiksel bir yaklaşım değil, gelecekte hangi analiz yöntemleri geliştirilirse geliştirilsin rastgelelik özelliğini kaybetmeyecek bir sonuçtur.
Bu keşfin pratik önemi çok büyüktür. Modern şifreleme sistemleri, dijital imzalar, kripto paralar ve blokzincirler rastgele sayıların kalitesine dayanır. Rastgelelik kaynağında en ufak bir tahmin edilebilirlik varsa, bu tüm güvenlik sistemini zayıflatır. Yazarlar, çalışmalarını atom saatleri ile kıyaslıyor: Eğer atom saatleri zaman ölçümü standardı ise, kuantum üreteçleri geleceğin dijital altyapısı için rastgelelik standardı olacaktır.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
