date
views 1 825

Bloomberg: Rossiyada oligarxlar davri tugamoqda

Bloomberg: Rossiyada oligarxlar davri tugamoqda
Rossiyaning eng badavlat oligarxlari Petr Aven, Aleksey Mordashov, Oleg Deripaska, Roman Abramovich, Mixail Fridman va Alisher Usmonov (chapdan oʻngga)
Foto: Bloomberg
Bloomberg nashri rossiyalik milliarderlar va ularga qarshi qoʻllanilgan sanktsiyalar, Ukrainaning yadro qurollaridan voz kechgani, Putin yadroviy urush bilan tahdid qilayotgani, Rossiyada moliyaviy urush boʻlish xavfi toʻgʻrisida soʻz yuritdi.

Urush boshlangandan keyin Ukriana prezidenti Vladimir Zelenskiy urush Rossiyani tsivilizatsiyalashgan duyodan ajratib qoʻyishini aytgan edi.

1991 yilda SSSR parchalangandan keyin, uning hududidagi mamlakatlarda siyosiy erkinlikka boʻlgan intilish avj ola boshladi. Oʻsha paytda Ukraina dunyodagi uchinchi yirik yadroviy zahiraga ega edi. Bu esa Ukrainani Rossiya uchun Moskvadan mustaqilligini e'lon qilishining birinchi kunidan boshlab geosiyosiy xavf muammosiga aylantirdi. 1994 yilda Ukraina AQSh, Buyuk Britaniya va Rossiyaning kafolatlari evaziga yadro qurollaridan voz kechdi.

Ukraina Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkilotiga yoki Evropa Ittifoqiga qoʻshilishi kerakmi? Sharq yoki Gʻarbga intilishi haqidagi ichki bahslar uning siyosatida markaziy rolni egalladi va 2004 yildan beri ikki inqilobga olib keldi. Putin bu boʻlinishdan foydalangan holda 2014 yilda Qrimni anneksiya qildi.

Bir paytlar Rossiyadagi eng yirik xorijiy investor boʻlgan Bill Brauder bir necha yillardan beri Putin haqida ogohlantirib keladi. 2009 yilda uning rossiyalik advokati Sergey Magnitskiy Moskva qamoqxonasida tibbiy yordamdan mahrum boʻlib vafot etgan. U rus amaldorlari bilan bogʻliq soliq firibgarligini fosh qilgan. 2005 yilda Rossiyaga kirishi taqiqlangan va «milliy xavfsizlikka tahdid» deb ataladigan Brauderning aytishicha, Putinni jazolashning eng yaxshi usuli uning pulini ushlab turgan rus oligarxlarini nishonga olishdir.

AQSh va Evropa Ittifoqi ayni damda xuddi shunday qilmoqda.

Kremlning marhamati bilan boylik orttirgan oligarxlarni sanktsiya qilish Putinni larzaga keltirdi. U Gʻarbni «yolgʻon imperiyasi» deb atadi. Keyinchalik Putin Rossiya mudofaa vaziri va bosh shtab qoʻmondoniga Rossiya toʻxtatuvchi kuchlarini maxsus jangovar navbatchilik holatiga oʻtkazishni buyurdi. Toʻxtatuvchi kuchlar mamlakat yadroviy kuchlarini ham oʻz tarkibiga oladi.

- Biz uning — Axillesning tovonini topdik. Oligarxlarni sanktsiya qildik, Putin esa yadroviy urush bilan tahdid qilmoqda, — deydi Bill Brauder.

Hozirda Buyuk Britaniya Rossiyadan tashqaridagi aktivlari bilan bir hovuch eng badavlat oligarxlarni jazolagan Evropa Ittifoqiga qadar bormadi. Ular orasida metall magnat Alisher Usmonov, bank milliarderlari Mixail Fridman va Petr Aven, poʻlat magnati Aleksey Mordashov bor.

Bloomberg News nashriga bergan bayonotida Fridman va Aven Rossiyani urushni zudlik bilan tugatishga chaqirdi, ammo ular Putinni bevosita tanqid qilishdan qochdi. 2018 yildan beri AQSh sanktsiyalari ostida qolayotgan alyuminiy giganti milliarder Oleg Deripaska ham Putinni tilga olmasdan tinchlik muzokaralariga chaqirdi. 2 mart kuni Roman Abramovich qariyb yigirma yildan beri egalik qilgan «Chelsi» futbol klubini sotayotganini aytdi. Klub 3 mlrd funt sterlingga sotilishi kutilmoqda. Abramovich savdodan tushgan sof daromad bilan urush qurbonlariga foyda keltirish uchun xayriya jamgʻarmasini tashkil etishini aytdi. Britaniyalik deputat Kris Brayantning soʻzlariga koʻra, u Londondagi mulklarini ham sotadi. Hozircha sanktsiyaga uchramagan Abramovich Ukraina rasmiylari bilan bogʻlanganidan keyin Moskva va Kiev oʻrtasida tinchlik muzokaralarini oʻtkazishga vositachilik qilmoqchi, dedi uning matbuot kotibi.

Evropa Ittifoqi bir qancha rossiyalik milliarderlar qatori Alisher Usmonovga ham sanskiyalar qoʻlladi. Shundan keyin Usmonov Xalqaro qilichbozlik federatsiyasi lavozimidan ketdi. Keyinchalik esa Angliyaning «Everton» futbol klubi Alisher Usmonovga aloqador boʻlgan barcha kompaniyalar bilan homiylik shartnomalarini bekor qilganini e'lon qildi. Germaniyada esa Usmonovning 600 mln dollarlik yaxtasi xatlovga olindi.

Gʻarbning strategiyasi jazolarni kuchaytirish orqali Rossiyani yanada izolyatsiya qilishdan iborat boʻladi. Uzoq vaqt davomida Rossiya pullari uchun boshpana boʻlgan Monako Rossiya aktivlarini muzlatib qoʻyishi va Evropa Ittifoqi sanktsiyalariga rioya qilishini e'lon qildi. Shveytsariya ham xuddi shunday qilish uchun oʻzining tarixiy betarafligidan voz kechdi. Evropa Rossiya samolyotlari uchun havo hududini yopdi va 7 ta rus bankini, shu jumladan, mamlakatning ikkinchi eng yirik kreditori «VTB»ni xalqaro moliya tizimi boʻlgan SWIFT’dan uzib qoʻydi.

BP, Exxon, Shell va boshqa Gʻarb energetika kompaniyalari Rossiyaga oʻnlab yillik sarmoyalarini toʻxtatmoqda. Daimler Truck Holding va Volvo Car kabi avtomobil va yuk mashinalari ishlab chiqaruvchilari ham Rossiya bilan aloqalarni uzmoqda. Rossiyani tark etadigan kompaniyalar roʻyxati kundan kunga kengayib bormoqda. Buning ortidan Rossiya 30 yillik investitsiyalarni yoʻqotmoqda.

Evroittifoq va AQSh Rossiyaning markaziy banki bilan operatsiyalarni taqiqlab qoʻydi. Bu esa uning valyutani himoya qilish uchun 643 mlrd dollar zahiradan foydalanishiga toʻsqinlik qiladi. Rubl qulashda davom etmoqda. 1998 yili Rossiyada moliyaviy inqiroz — defolt boʻlgan edi. Ba'zi tahlilchilarning fikricha, bu yana sodir boʻlishi mumkin. 3 mart kuni Rossiyaning kredit reytingi Moody’s Investors Service va Fitch Ratings tomonidan nomaqbul darajaga tushirildi.

Qoʻrquv shundaki, sanktsiyalar sababli Putin keskinroq harbiy harakatlarga oʻtishi mumkin.

- Putin AQSh va Evropa Ittifoqi xoʻrlashlarini yaxshi qabul qilmaydi, — deydi Brauder.
Ctrl
Enter
Xato topdIngizmi
Iborani ajratib Ctrl+Enter tugmasini bosing
Yangiliklar » Dunyo » Bloomberg: Rossiyada oligarxlar davri tugamoqda