Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев Сурхондарё вилоятига ташрифи доирасида Термиз туманидаги “Томорқа мактаби” фаолияти билан танишиб, сув тежаш технологиялари ва аҳолини даромадли банд этишга қаратилган амалий лойиҳаларни кўздан кечирди. Президентнинг расмий сайтида 2026 йил 26 февраль куни айнан Сурхондарёда томорқадан йилига уч марта ҳосил олиш амалиёти кенгаяётгани ҳақида хабар берилган.
Давлат раҳбари дастлаб сув хўжалигида маҳаллийлаштирилган техника ва ускуналар тақдимоти билан танишди. Таъкидланганидек, сув тежовчи технологиялар ва замонавий ирригация тизимларини маҳаллий шароитда ишлаб чиқариш орқали харажатларни қисқартириш, иқлим ўзгариши шароитида сув ресурсларидан оқилона ва самарали фойдаланиш, шунингдек фермерлар ҳамда аҳоли эҳтиёжини тезкор таъминлаш мумкин. Шу боис президент бу йўналишга янада каттароқ эътибор қаратиш, айниқса илмий ҳамкорликни кучайтириш зарурлигини алоҳида таъкидлади. Бу мазмундаги фикрлар ҳудудий расмий манбаларда ҳам келтирилган.
“Томорқа мактаби” эса оддий ўқув маркази эмас, балки аҳолини ўз томорқасидан унумли фойдаланишга, сердаромад экин турларини жорий этишга, маҳсулотни қайта ишлаш, сақлаш ва қадоқлашнинг замонавий усулларини ўрганишга ихтисослашган амалий мактаб сифатида эътибор тортмоқда. Муассаса банклар молиявий кўмаги асосида ишлаётгани, лойиҳанинг асосий мақсади эса ишсиз ва кам таъминланган оилаларни барқарор даромад манбаига олиб чиқиш экани айтилмоқда. Бу ерда деҳқончиликнинг илмий асослари, юқори даромадли маҳсулот етиштириш технологиялари ва замонавий томорқачилик усуллари амалий тарзда ўргатиляпти.
Инновацион мактаб Термиз, Музработ, Қизириқ, Бандихон, Ангор ва Жарқўрғон туманларини қамраб олган. Унинг таркибида ўқув биноси, уч гектар иссиқхона ва уч гектар ўқув-тажриба майдони мавжуд. Иссиқхонада Сурхондарё иқлимига мослаштирилган банан, папайя, розмарин, лаванда, лимон, анжир, брокколи, булғор қалампири ва бошқа экинлар парваришланмоқда. Шу билан бирга, кўчатчилик ва гулчилик йўлга қўйилган, томчилатиб суғориш тизими жорий этилган.
Энг диққатга сазовор жиҳатлардан бири — бу ерда бир йилда уч марта ҳосил олиш амалиёти ўқитилаётганидир. Ўқув жараёнига олимлар, соҳавий мутахассислар ва тажрибали деҳқонлар жалб этилган. Ҳозирга қадар 1300 нафарга яқин ишсиз ва кам таъминланган фуқаро махсус курсларни тугатиб, ўз томорқаси ёки ижара ерларидан самарали фойдаланиш орқали ўзини ўзи банд қилган. Ҳоким ёрдамчилари эса ҳар ойда 220 нафардан, йилига 2700 нафаргача ер эгаларини ўқишга йўналтираётгани қайд этилган. Тингловчиларнинг ўқиш харажатлари йўлланма ёки ваучер тизими орқали қоплаб берилаётгани ҳам лойиҳанинг амалий қийматини янада оширмоқда.
Курс иштирокчиларига юқори даромадли экинлар экиш ва бир сотих ердан ўртача 10–15 миллион сўм даромад олиш методикаси амалда кўрсатилмоқда. “Агростар” компаниялари эса тингловчиларни уруғ ва кўчат билан таъминлаб, етиштирилган маҳсулотни харид қилишни ташкил этаётгани бу тизимнинг фақат назарий эмас, балки тўлиқ ишлайдиган иқтисодий занжирга айланаётганини кўрсатади.
Ташриф чоғида президент томорқадан уч марта ҳосил олиш амалиёти, саноатлашган боғлар ва сув тежовчи технологиялар тақдимоти билан ҳам танишди. Шунингдек, мева-сабзавотни қайта ишлаш ва экспорт қилиш билан шуғулланувчи тадбиркорлар билан мулоқот қилиб, қайта ишлаш орқали қўшилган қиймат яратиш, ҳудуд учун янги бўлган ўсимликлар, жумладан цитрус ва тропик меваларни етиштиришни ўзлаштириш муҳимлигини таъкидлади. Қисқаси, Сурхондарёдаги бу тажриба оддий қишлоқ хўжалиги лойиҳаси эмас, балки аҳолини ишли қилиш, даромадни ошириш ва сувни тежаган ҳолда янги қишлоқ хўжалиги маданиятини шакллантиришга қаратилган амалий модель сифатида кўрилмоқда.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
