Ғалымдар күтпеген жұмбақ құбылыс Күнде алғаш рет бейнеленді

Ғалымдар әлемдегі ең қуатты Күн телескопының көмегімен Күн бетін тарихта алғаш рет теңдессіз айқындықпен түсіріп алды. Жаңа фотосуреттер мен бейнематериалдардан бұрын байқалмаған жұмбақ «құйындар» сондай-ақ магнит өрісінің қозғалысы көрініс тапқан. Мамандардың пікірінше, бұл жаңалық Күннің белсенділігін тереңірек түсінуге және Жерге әсер ететін ғарыштық ауа райын дәлірек болжауға көмектеседі.

Зерттеушілердің айтуынша, бұл құйындар Күн бетіндегі ыстық газдардың қозғалысы нәтижесінде магнит өрісінің бұралуынан пайда болады. Дәл осы үдерістер Күн жарқылдары мен басқа да қуатты энергия шығарындыларының негізгі көзі саналады. Мұндай ғарыштық ауа райы Жердегі электр желілеріне, жасанды серіктерге, тіпті ғарышкерлерге де қауіп төндіруі мүмкін.

АҚШ Ұлттық күн обсерваториясының (NSO) ғалымы доктор Дэвид Боболстың айтуынша, Күн физикасын ең ұсақ үдерістеріне дейін зерттеу болашақта ғарыштық ауа райын дәлірек болжауға мүмкіндік береді.

Зерттеу нәтижелері Nature журналында жарияланды. Бұл жаңалық Гавайиде орналасқан әлемдегі ең қуатты Inouye Solar Telescope көмегімен жасалды. Күн бетінің жақыннан түсірілген суреттерінен бұрын-соңды мұндай айқындықпен тіркелмеген айналмалы құйындар көрінді.

Ғалымдар бұл құбылысты Кельвин–Гельмгольц тұрақсыздығы деп атады. Бұл әртүрлі жылдамдықпен қозғалатын газ немесе сұйықтық қабаттары бір-біріне қатысты ығысқанда пайда болатын физикалық үдеріс. Ол шағын тербелістерді алып спираль тәрізді құйындарға айналдырады. NSO зерттеушісі доктор Фридрих Войегердің айтуынша, бұл жаңалық ғарыштық ауа райының қалай қалыптасатынын және Күн бетінің неліктен соншалықты жоғары температураға ие екенін жақсырақ түсінуге көмектеседі. Жеткілікті энергия жинақталған кезде, ол Күн жарқылы немесе тәждік масса лақтырылуы түрінде бөлініп шығады.

Доктор Дэвид Боболс Күнді «бірегей табиғи зертхана» деп атап, оның физиканың негізгі заңдарын зерттеуде маңызды рөл атқаратынын айтты. Оның еске салуынша, Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясы да алғаш рет Күн тұтылуын бақылау арқылы тәжірибелік түрде расталған.

Мамандардың пікірінше, мұндай жоғары дәлдіктегі бақылаулар болашақта ғарыштық ауа райы қауіптерін ерте анықтауға, жасанды серіктер мен энергетикалық жүйелерді қорғауға және ғарыш физикасы саласындағы жаңа ғылыми жаңалықтарға жол ашады.