Belgrad'da 150 bin kişilik isyan: Sırbistan'da öğrenciler Vučić iktidarını tehdit ediyor

Sırbistan'ın başkenti Belgrad sokakları yine devasa protestolara sahne oldu. Erken yapılacak kritik parlamento seçimlerine günler kala, ülke muhalefeti ve protesto hareketleri tarafından düzenlenen mitingde yaklaşık 150 bin vatandaş bir araya geldi.

DW yayın kuruluşunun AFP ajansına dayandırdığı habere göre, 22 Ekim'de gerçekleşen kitlesel gösterinin katılımcıları, mevcut devlet başkanı Aleksandar Vučić rejimine tamamen son verilmesini talep ederek seçmenleri, öğrenci protestoları temelinde şekillenen yeni siyasi güç olan "Öğrenci Listesi"ni desteklemeye çağırdı.

Trajediyle başlayan iki yıllık dalga: Seçime ne sebep oldu?

25 Ekim'de yapılması planlanan erken parlamento seçimleri, ülkede yaklaşık iki yıldır durulmayan keskin sosyal ve siyasi krizin bir sonucudur:

• Novi Sad'daki felaket: Bu geniş çaplı protestoların başlamasına, Kasım 2024'te Novi Sad şehrinde yeni restore edilmiş tren istasyonunun çatısının çökmesi neden olmuştu;

• 16 kurban ve yolsuzluk: O dönemde 16 kişinin hayatına mal olan bu facianın ana nedeni olarak bağımsız basın ve muhalefet, devlet kurumlarındaki üst düzey yolsuzluğu işaret etmişti;

• Öğrencilerin sahneye çıkışı: Kısa sürede tüm ülkeyi saran protesto dalgasının merkezine gençler ve öğrenciler yerleşti. Onların birleşmesiyle "Öğrenci Listesi" adlı güçlü siyasi blok ortaya çıktı.

«Profesyonel siyasetçi yok»: "Öğrenci Listesi"nin farkı ne?

Geleneksel partilerden farklı olarak, bu yeni yapının tek bir lideri bulunmuyor:

• Temsilci yapısı: Hareketin listesinde deneyimli siyasetçiler değil, halkın güvenini kazanmış bilim insanları, sivil toplum aktivistleri ve tanınmış kamu figürleri yer alıyor;

• Muhalefetin birleşmesi: Sırp muhalefet partilerinin büyük bir kısmı kendi hırslarından vazgeçerek seçim yarışından çekildi ve seçmenlerini doğrudan öğrenci hareketine oy vermeye davet etti.

Anket şoku: Öğrenciler Vučić'in partisinin önünde

"Yeni Sırp Siyasi Düşüncesi" projesinin gerçekleştirdiği son sosyal araştırmalar, ülkede sansasyonel bir siyasi değişim yaşanabileceğini gösteriyor:

• 20 Ekim anketi: Katılımcıların yüzde 44,5'i "Öğrenci Listesi"ne oy vereceğini belirtti. Başkan Vučić'in dayandığı iktidardaki Sırp İlerleme Partisi'ni ise yüzde 42,7 oranında katılımcı destekledi;

• İstikrarlı yükseliş: Ekim ayı başındaki ankette de öğrenciler yüzde 44,4'lük oranla iktidar güçlerini (yüzde 41,7) geride bırakıyordu.

Vučić'in gizli planı: Başkanlıktan Başbakanlığa dönüş mü?

Protestoların ana talebi Aleksandar Vučić'in siyasetten tamamen çekilmesidir. Ancak uzmanlar, beklenmedik bir senaryonun gerçekleşebileceği konusunda uyarıyor:

• İktidarda kalma yöntemi: Vučić daha önce devlet başkanlığı görevini bırakacağına dair açıklamalar yapmasına rağmen, parlamento seçimlerinden sonra Başbakanlık koltuğuna geçmeyi planlıyor;

• Geçmiş tecrübesi: Vučić 2014-2017 yılları arasında Sırbistan Başbakanıydı, 2017'de başkan olduktan sonra ise hükümet başkanlığını parti arkadaşlarına devretmişti. Eğer partisi seçimde çoğunluğu kazanırsa, bu onun iktidarın zirvesinde kalmasını sağlayacaktır.

25 Ekim'de gerçekleşecek bu karşılaşmanın sadece Sırbistan'ın değil, tüm Balkan bölgesinin gelecekteki siyasi manzarasını belirlemesi bekleniyor.