«Ho'rmuz bo'g'ozini AQSh hududi qilaman»: Tramp dunyoni larzaga solgan rejasini ochdi
Donald Tramp Eron ustidan uzil-kesil g'alaba qozonganidan so'ng Ho'rmuz bo'g'ozini «AQSh hududi» deb e'lon qilish niyatida ekanini bildirdi. U bo'g'oz hozir AQSh harbiy dengiz kuchlari nazoratida ekanini va Eron portlariga qo'yilgan qamal «po'lat devor»dek ishlayotganini aytdi, biroq bu qarorning huquqiy mexanizmlarini tushuntirmadi. Eron tashqi ishlar vaziri o'rinbosari Qosim G'aribobodiy bo'g'oz Eron nazoratida qolishini ta'kidlab, Trampning da'volarini rad etdi.
AQSh prezidenti Donald Tramp global energetika xavfsizligining asosiy tuguni bo'lgan Ho'rmuz bo'g'ozi bo'yicha misli ko'rilmagan bayonot bilan chiqdi. Nyu-York shtatidagi polisiya akademiyasida chiqish qilgan Oq uy rahbari Eron ustidan uzil-kesil g'alaba qozonishi bilan Ho'rmuz bo'g'ozini «AQSh hududi» deb e'lon qilish niyatida ekanini ma'lum qildi.
Tramp ayni damda strategik suv yo'li to'liq AQSh harbiy dengiz kuchlari nazorati ostida ekanini va Eron portlariga qo'yilgan qamal «po'lat devor»dek ishlayotganini ta'kidladi:
«Eron butunlay mag'lub etilganidan so'ng, tez orada Ho'rmuz bo'g'ozini Qo'shma Shtatlar hududi deb e'lon qilaman. Hozir ham aslida vaziyat shunday — qamal o'rnatganmiz va biz ruxsat bermaguncha hech bir kema o'ta olmaydi».
Shu bilan birga, prezident bu qarorning xalqaro huquqiy mexanizmlari yoki amalda qanday ijro etilishi bo'yicha aniq tushuntirish bermadi.
Tehronning javobi: «Ho'rmuz Eronniki bo'lgan va shunday qoladi»
Eron tashqi ishlar vaziri o'rinbosari Qosim G'aribobodiy Trampning da'volarini keskin rad etdi. Diplomat bo'g'oz ustidan nazorat faqat Tehronga tegishli ekanini eslatib, Vashingtonning bosimiga bo'yin egmasliklarini bildirdi:
«Ho'rmuz bo'g'ozini na ijtimoiy tarmoqdagi postlar, na aviatashuvchi kemalar yoki saylovoldi nutqlari bilan egallab bo'ladi. Ho'rmuz Eronniki bo'lgan, Eronniki va shunday bo'lib qoladi. Bo'g'oz faqat Eronning amri bilan ochiladi yoki yopiladi».
Jahon bozorida tanglik: Neft va benzin narxi ko'tarilmoqda
Dunyo bo'yicha dengiz orqali tashiladigan neft va suyultirilgan gazning salkam beshdan bir qismi o'tadigan Ho'rmuz bo'g'ozidagi keskinlik global bozorlarda xavotirni kuchaytirdi:
Neft narxi: Brent markali xomashyo narxi bir barrel uchun 90 dollarga yaqinlashmoqda;
AQSh ichki bozori: Benzin narxi bir gallon uchun 4 dollarga chiqdi. Tramp bu qimmatlashuvni «Eronning yadroviy qurolga ega bo'lishiga yo'l qo'ymaslik badali» sifatida izohlab, fuqarolarni bu vaziyatni to'g'ri qabul qilishga chaqirdi.
Ekspertlar xavotiri: Uzoq muddatli harbiy ishtirokmi?
CNN va xalqaro harbiy tahlilchilar qayd etishicha, bo'g'ozni AQSh hududi deb e'lon qilish mintaqada cheklanmagan muddatga ulkan harbiy kontingentni joylashtirishni talab qiladi. Bu esa Trampning «Eron bilan urush qisqa va tezkor bo'ladi» degan dastlabki va'dalariga zid kelishi mumkin.
Bundan tashqari, Trampning avvalroq Grenlandiya, Panama kanalini nazoratga olish hamda Venesuelani «51-shtat»ga aylantirish haqidagi bayonotlari fonida, ekspertlar Ho'rmuz mavzusini Oq uyning Eronni muzokaralarda maksimal yon berishga majburlash uchun qo'llayotgan og'ir geosiyosiy bosim vositasi sifatida ham baholamoqda.
Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlar orqali ulashing.
Izohlar 0
…