Foto: Prezident matbuot xizmati
Qozog‘iston prezidenti Qosim-Jo‘mart To‘qayev O‘zbekiston rahbari Shavkat Mirziyoyev bilan birga qadimiy va tarixiy Buxoro shahrining jahonga mashhur meʼmoriy yodgorliklarini ziyorat qildi. Xususan, Ark qo‘rg‘oni, Poi Kalon majmuasi va Labi Hovuz ansambli oliy martabali mehmonlarga namoyish etildi.
Tashrif davomida mehmonlarga ushbu noyob tarixiy obidalarning paydo bo‘lish tarixi, meʼmoriy uslubi hamda Sharq sivilizatsiyasi, ilm-fan, madaniyat va shaharsozlik rivojida tutgan o‘rni haqida batafsil maʼlumot berildi.
Dastlab delegatsiya Buxoroning ko‘p asrlar davomida siyosiy va maʼmuriy markazi bo‘lib kelgan mashhur Ark qo‘rg‘onida bo‘ldi. Tarixiy manbalarga ko‘ra, bu qalʼa asrlar davomida shakllangan bo‘lib, keyinchalik Buxoro hukmdorlarining asosiy qarorgohi vazifasini bajargan. Hozirgi kunda esa u YUNESKOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan Buxoro tarixiy markazining eng muhim qismlaridan biri hisoblanadi.
Shundan so‘ng yetakchilar Markaziy Osiyoning eng ulug‘vor meʼmoriy majmualaridan biri bo‘lgan Poi Kalon ansambliga tashrif buyurdilar. 1127 yilda barpo etilgan mashhur Kalon minorasi ushbu majmuadagi eng diqqatga sazovor inshoot bo‘lib, u asrlar davomida Buxoroning nafaqat meʼmoriy ramzi, balki shaharning haqiqiy “tashrif qog‘ozi” sifatida ham tanilgan.
Majmua tarkibiga XVI asr boshlarida qurilgan Kalon masjidi va Mir Arab madrasasi ham kiradi. Ushbu tarixiy ansambl Shayboniylar davri meʼmorchiligining eng yorqin namunalaridan biri sifatida eʼtirof etiladi.
So‘ngra delegatsiya Labi Hovuz majmuasini ham ziyorat qildi. Qadimiy hovuz atrofida joylashgan bu ansambl Ko‘kaldosh madrasasi, Nodir Devonbegi madrasasi va xonaqohni o‘z ichiga oladi. U asrlar davomida nafaqat mahalliy aholi, balki sayyohlar va olimlar uchun ham muhim maʼnaviy markaz bo‘lib kelgan.
Tashrif davomida xalq hunarmandchiligi, anʼanaviy bezak sanʼati va meʼmoriy naqshlarning o‘ziga xos jihatlari ham namoyish etildi. Shu bilan birga, mehmonlarga Buxoroning Buyuk ipak yo‘li davrida islom sivilizatsiyasining yirik ilm-fan, taʼlim va savdo markazlaridan biri bo‘lgani haqida ham maʼlumot berildi.
Alohida taʼkidlandiki, Buxoro mintaqa uchun muhim maʼnaviy-maʼrifiy markaz bo‘lib xizmat qilgan. Bu yerda qo‘shni xalqlarning, jumladan qozoq ziyolilari va maʼrifatparvarlarining ko‘plab namoyandalari tahsil olgan. Bu esa ikki xalq o‘rtasidagi umumiy tarixiy-madaniy aloqalarning muhim sahifasini tashkil etadi.
Xususan, qozoq adabiyoti va maʼnaviyati rivojiga hissa qo‘shgan Jusup Ko‘peyev, Nurjon Naushabayev, Shortanbay Qanay o‘g‘li, Sultonmahmut To‘rayg‘irov kabi mashhur shaxslarning Buxoro madrasalari bilan bog‘liq ilmiy faoliyati alohida eʼtirof etildi.
