Буюк Британия 16 ёшгача бўлган болалар учун ижтимоий тармоқларни тақиқламоқда

Буюк Британия ҳукумати вояга етмаганларни рақамли дунёнинг салбий таъсиридан ҳимоя қилиш мақсадида кескин чоралар кўришини эълон қилди. Бош вазир Кеир Стармер душанба куни мамлакатда 16 ёшга тўлмаган болалар учун ижтимоий тармоқлардан фойдаланишни бутунлай тақиқлаш режасини очиқлади. Ушбу қадам болаларнинг руҳий саломатлигини сақлаш ва уларни онлайн тазйиқлардан ҳимоя қилишга қаратилган. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Янги чекловлар TikTok, Instagram, Facebook, Х (собиқ Twitter), Snapchat ва YouTube каби оммабоп платформаларни қамраб олади. Бироқ, мулоқот учун зарур бўлган WhatsApp ва Signal каби мессенжерлар ушбу тақиқдан мустасно этилиши кутилмоқда. Шунингдек, ҳукумат сунъий интеллектга асосланган "романтик ҳамроҳ" чат-ботларига ҳам чеклов қўйиб, улардан фақат 18 ёшдан ошган шахслар фойдаланишини таъминлашни талаб қилади.

Ота-оналар назорати ва руҳий саломатлик

Кеир Стармернинг таъкидлашича, ижтимоий тармоқлар болаларни бахтсиз қилмоқда ва уларнинг соғлом ривожланишига тўсқинлик қилмоқда. "Ҳар бир ота-она буни ўз кўзи билан кўриб турибди: ижтимоий тармоқлар безорилар учун болаларни ҳақорат қилиш ва каmsитишни осонлаштирмоқда. Алгоритмлар эса болаларни соатлаб экран қаршисига михлаб қўйиш учун махсус ишлаб чиқилган", — дея қайд этди Британия ҳукумати раҳбари.

Ҳукумат ижтимоий тармоқлардаги "чексиз скролл" (тасмаларни тўхтовсиз варақлаш) каби функцияларни ўзига ўрганиб қолишни келтириб чиқарувчи хавфли восита деб ҳисоблайди. Бу эса болаларнинг уйқу режимига, китоб мутолаасига ва очиқ ҳавода ўйнашига салбий таъсир кўрсатмоқда. Тақиқ келаси йилнинг баҳоридан кучга кириши мумкин.

Халқаро тажриба ва жамоатчилик фикри

Буюк Британия бу борада биринчи эмас. Аввалроқ Австралия дунёда биринчи бўлиб шундай тақиқни жорий этган эди. Ҳозирда Канада, Франция ва Дания каби давлатлар ҳам ўзларининг чекловчи қонун лойиҳалари устида иш олиб бормоқда. Британия расмийларига кўра, уларнинг тақиқи бошқа мамлакатларникига қараганда анча кенгроқ ва қатъийроқ бўлади.

Ҳукумат томонидан ўтказилган сўровномаларда ота-оналарнинг 83 фоиздан ортиғи ижтимоий тармоқларнинг зарари фойдасидан кўра кўпроқ эканини таъкидлаган. Мутахассислар бундай кенг кўламли тақиқни техник жиҳатдан қандай амалга ошириш масаласида шубҳа билдираётган бўлса-да, Кеир Стармер буни ижро этишнинг имкони борлигига ишонч билдирмоқда.

Ўзбекистонлик фойдаланувчилар учун ҳам ушбу мавзу долзарб ҳисобланади, чунки мамлакатимизда ҳам ёшларнинг ижтимоий тармоқларга боғланиб қолиши ва кибербуллинг муаммолари тез-тез муҳокама қилинмоқда. Британия тажрибаси келажакда бошқа давлатлар, жумладан, Марказий Осиё минтақаси учун ҳам намуна бўлиши мумкин.