First Full-Fledged X-Ray Images Taken in Space

Insoniyat kosmik tadqiqotlar tarixida ilk bor Yer orbitasida toʻlaqonli va diagnostik darajadagi rentgen suratlarini olishga muvaffaq boʻldi. Ushbu muhim ilmiy yutuq kelgusida Mars va boshqa uzoq sayyoralarga amalga oshiriladigan uzoq muddatli kosmik ekspeditsiyalar xavfsizligini taʼminlashda muhim qadam boʻlib xizmat qiladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, mazkur muvaffaqiyatli tajriba NASA va SpaceX koʻmagida Mayo klinikasi mutaxassisi Sheyna Gifford boshchiligidagi xalqaro olimlar guruhi tomonidan amalga oshirildi. Sinovlar SpaceX kompaniyasining Fram2 boshqariladigan kosmik missiyasi vaqtida bajarilgan boʻlib, bunda Yerning olis hududlari va sport musobaqalari uchun moʻljallangan ixcham hamda portativ rentgen tizimidan foydalanildi.

Kosmos va Yerdagi suratlar oʻrtasida farq topilmadi

Orbita sharoitida kosmonavtlar qoʻl, koʻkrak qafasi, qorin boʻshligʻi hamda turli buyumlarni, jumladan, smart-soatlarni parvozdan oldin va kosmosda turgan paytda suratga olishdi. Shundan soʻng mustaqil rentgenologlar tomonidan tahlil qilingan tasvirlar mutaxassislarni hayratda qoldirdi.

Mutaxassislarning xulosasiga koʻra, kosmosda olingan rentgen tasvirlarining sifati, kontrasti va aniqligi Yer sharoitida qilingan suratlardan aslo qolishmaydi. Ularning orasida hech qanday sezilarli farq aniqlanmagani ushbu texnologiyaning kosmik parvozlarda ishonchli ekanini amalda tasdiqladi.

Tibbiy diagnostika imkoniyatlari kengaymoqda

Maʼlumki, shu vaqtgacha kosmik kema va orbital stansiyalar boshqaruvidagi yagona tibbiy vizualizatsiya usuli ultratovush tekshiruvi (UZI) boʻlib qolayotgan edi. Biroq UZI tekshiruvi maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan operatorning ishtirokini talab etishi bilan cheklangan.

Yangi sinovdan muvaffaqiyatli oʻtgan portativ rentgen apparatlari esa foydalanishda ancha soddaligi bilan ajralib turadi. Ular quyidagi imkoniyatlarni taqdim etadi:

• Suyaklar sinishi va oʻpka kasalliklarini tezkor aniqlash;
• Turli ichki jarohatlar va holatlarga tashxis qoʻyish;
• Uskunalarni qismlarga ajratmasdan, ularning ichki shikastlari va nosozliklarini tekshirish.

Kelajakdagi uzoq ekspeditsiyalar uchun muhim ahamiyat

Mazkur tadqiqot ayniqsa kelgusida amalga oshiriladigan Mars ekspeditsiyalari uchun oʻta muhim ahamiyat kasb etadi. Qizil sayyoraga uyushtiriladigan safarlarda ekipaj aʼzolari jiddiy jarohat yoki kasallik yuzaga kelgan taqdirda zudlik bilan Yerga qaytish imkoniyatiga ega boʻlmaydi.

Tadqiqot mualliflarining taʼkidlashicha, boshqariladigan kosmik missiyalarning davomiyligi oshib borishi bilan oʻz-oʻzini tibbiy diagnostika qilish imkoniyati ekipaj xavfsizligining zaruriy elementiga aylanmoqda. Olingan natijalar esa ixcham rentgen tizimlari kelgusida uzoq kosmik safarlar uchun moʻljallangan standart jihozlar qatoridan joy olishi mumkinligini koʻrsatmoqda.