Qozog‘istonning 12 mlrd dollarlik da’vosi rad etildi: Gaaga sudi bahsli qaror chiqardi

Gaagadagi Xalqaro arbitraj sudi Qozog‘iston hukumatining G‘arb neft korporatsiyalariga nisbatan ilgari surgan 12 milliard dollarlik da’vo arizasini haqiqiy emas deb topdi va talabni rad etdi. Bu haqda nufuzli Bloomberg agentligi o‘z manbalariga tayanib xabar bermoqda.

Mazkur sud qarori mamlakatning eng yirik konlaridan biri hisoblangan Qashag‘an neft loyihasi bo‘yicha ko‘p milliardli moliyaviy bahslarga bevosita taalluqlidir.

Sud nega da’voni rad etdi? Muddat omili

Agentlik manbalarining ma’lum qilishicha, Astana tomonidan kiritilgan moliyaviy e’tirozlarning asosiy qismi sudda kechikkan deb topilgan:

• Da’vo muddatining o‘tib ketgani: Qozog‘iston 2011–2015 yillar oralig‘idagi neft qazib olish davri bo‘yicha xarajatlarni qaytarishni haddan tashqari kech talab qilgan;

• 12 milliard dollar bekor qilindi: Aynan da’vo muddatining eskirgani sababli, arbitraj sudi umumiy qariyb 20 milliard dollarlik da’voning 12 milliard dollarlik qismini to‘liq bekor qildi.

Kurash hali tugamadi: Ortda yana 8 milliard dollar bor

Moliyaviy nizo ushbu qaror bilan butunlay yakunlangani yo‘q:

• Qolgan talablar: Qozog‘istonning qolgan 8 milliard dollarlik e’tirozlari va talablari hamon kuchida qolmoqda hamda sud jarayoni davom etmoqda;

• Rasmiy munosabat: Hozircha tomonlar yoki Qozog‘iston rasmiy idoralari mazkur insayd bo‘yicha to‘liq rasmiy bayonot bermagan.

Muammo nimada? Qashag‘an loyihasi atrofidagi mojaro

Ma’lumot o‘rnida, Qozog‘iston ikkinchi yirik neft zaxirasi bo‘lmish Qashag‘an konjoyi bo‘yicha qariyb 20 milliard dollarlik bahsli xarajatlarni qoplashni talab qilmoqda:

• Konsorsium a’zolari: Konni «QazMunayGaz» (Qozog‘iston) hamda dunyo gigantlari — Eni (Italiya), ExxonMobil (AQSH), Royal Dutch Shell (Buyuk Britaniya/Niderlandiya), Total S.A. (Fransiya), CNPC (Xitoy) va Inpex (Yaponiya) ishtirokidagi NCOC konsorsiumi boshqaradi;

• Loyihaning kechikishi va xarajatlar: Neft konjoyi belgilangan rejadan bir necha yil kech ishga tushgan va loyiha budjeti kutilganidan keskin oshib ketgan;

• 150 milliard dollarlik umumiy talab: Astana avvalroq yo‘qotilgan daromadlar, ekologik zararlar hamda korrupsiya aralashgan bitimlar sabab xalqaro investorlardan umumiy hisobda 150 milliard dollargacha tovon puli talab qilish niyatida ekanini bildirgan edi.